Koolstofarme economie zonder strategie?  

Andrea Muratore (2022)

Beïnvloedt het risico van buitensporig utopisme bij de planning van toekomstige Europese energie- en milieustrategieën de agenda van de EU-landen? De vaststelling van een plan (Fit for 55) dat is verankerd in een realiteitsbeginsel en de tsunami van prijzen eind 2021 die elk vooruitzicht op herstel op het oude continent dreigt te overweldigen, lijken de energietransitie te hebben beveiligd tegen de aanval van milieu-utopisten, maar dat betekent niet dat we onze waakzaamheid moeten laten verslappen.

Op Inside Over hebben wij er herhaaldelijk op gewezen dat de geopolitieke implicaties van de overgang een andere kwestie is die aandachtig moet worden gevolgd. Voor een energie-intensief continent dat zo arm is aan natuurlijke primaire bronnen als Europa, kunnen deze repercussies zich ontwikkelen in het kielzog van de verschuiving van afhankelijkheid van primaire bronnen (zoals aardgas en olie), waardoor het Oude Continent momenteel dienstbaar is aan Rusland, naar afhankelijkheid van strategische grondstoffen en technologieën die van fundamenteel belang zijn om de sprong voorwaarts op het gebied van innovatie en infrastructuur mogelijk te maken die het tijdperk van de hernieuwbare energiebronnen met zich mee zal brengen. In dit geval zou het land dat van deze dynamiek profiteert China kunnen zijn, ’s werelds grootste producent van overgangstechnologieën.

Neem nu het emblematische geval van het groene overgangstijdperk, de elektrische auto. Veranderingen in de waardeketen dreigen Europa, waar enkele van ’s werelds meest geavanceerde autofabrikanten en hun toeleveringsketens zijn gevestigd (die hoofdzakelijk in Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en Zweden opereren, met ketens die zich in oostelijke richting tot de postcommunistische landen uitstrekken), afhankelijk te maken van de levering van onderdelen uit de Volksrepubliek. “Er is een Europese industrie- en transportstrategie nodig om te voorkomen dat de EU van een gedeeltelijke afhankelijkheid van Russisch gas overgaat in een bijna totale afhankelijkheid van Chinese batterijen,” merkte Forza Italia-parlementslid Massimiliano Salini (foto) in een verklaring op. “Het verbod op verbrandingsmotoren vanaf 2035 komt erop neer dat alles wordt ingezet op elektrische auto’s en dat de Europese auto-industrie wordt veroordeeld tot afhankelijkheid van China, dat 80% van alle accu’s ter wereld produceert”, voegde Salini eraan toe, waarmee hij terugkwam op opmerkingen die hij maakte tijdens een debat in de Tran-Commissie over het Fit-for-55-project in aanwezigheid van vicevoorzitter Frans Timmermans van de Commissie, Ursula von der Leyen’s gedelegeerde voor energietransitie.

Ondanks de inzet van het Westen wordt voor de komende jaren een soortgelijke trend verwacht: een deskundige analist op dit gebied, Daniel Clarke, vertelde Forbes dat Beijing in 2026 een groot aandeel in dit hoofdstuk zal behouden, naar schatting tussen de 60 en 65%, “ondanks alle inspanningen van de Verenigde Staten en de Europese Unie”. Salini wees er in zijn toespraak op dat “zelfs met maximale steun voor de nieuwe Europese gigafabriekprojecten we er volgens de ramingen van de Commissie in 2035 in zouden slagen om zelf slechts in 7% van de batterijbehoefte van de EU te voorzien”.

En het zijn niet alleen de batterijen die de kern vormen van China’s dominantie in een industriële context waarin Peking de grote en massale investeringen en industriële schaalvoordelen kan uitbuiten die met zijn beleid gepaard gaan. Wat betreft de industriële overgang in verband met de opleving van het koolstofvrij maken van vervoer, consumptie, industrie en diensten, zij eraan herinnerd dat de bijzondere hybridisering van nieuwe technologieën en nieuwe vormen van energievoorziening een unieke synergie tot stand kan brengen. Het is geen toeval dat China’s leiderschap in de energietransitie hand in hand gaat met Pekings wedloop om ’s werelds leidende technologische macht te worden, en dat het diegenen bevoordeelt die al jaren plannen maken voor de toekomst op basis van grotere behoeften aan digitale en ecologische vooruitgang.

In de voorbije eeuwen was steenkool de motor van de industriële revolutie en de opkomst van de Britse imperiale macht, olie bekrachtigde de Amerikaanse hegemonie in de 20e eeuw, en in het tijdperk van de hernieuwbare energiebronnen is China een leider in de sector en staat het op het punt, door zijn geopolitieke vertakkingen op de productiemarkten voor cruciale zeldzame aardmetalen en strategische grondstoffen, om zijn gewicht internationaal te consolideren. Om nog een concreet voorbeeld te geven: de markt voor goedkope fotovoltaïsche panelen is afhankelijk van polysilicium dat in Xinjiang wordt geproduceerd, zes van de zeven grootste paneelbedrijven ter wereld zijn Chinees, en van lithium tot kobalt tot nikkel, alle waardeketens voor belangrijke grondstoffen in verband met overgangstechnologieën zijn in handen van de Volksrepubliek.

Dit heeft aanzienlijke geopolitieke gevolgen en kan op lange termijn de Europese overgangsrace verzwakken en de doeltreffendheid aantasten van maatregelen zoals het koolstofgrensaanpassingsmechanisme (Cbam), de groene tarieven die de Europese Unie heeft voorgesteld om vervuilende productie buiten het oude continent te treffen. Voor Salini zou een van de oplossingen kunnen zijn de parameters van het Oude Continent in termen van energiemix opnieuw te definiëren om de onaantastbare doelstellingen van overgang en milieubescherming aan te passen aan het realisme op korte en middellange termijn. Een verdere ontwikkeling van wat reeds is gedaan door aardgas en kernenergie, met het nodige onderscheid, op te nemen onder de bronnen die nuttig worden geacht voor de overgang in de meest recente taxonomie van de EU.

Salini stelt een verdere herziening voor van de doelstellingen in verband met de doelstelling om in 2035 een einde te maken aan het verkeer en de verkoop van voertuigen met verbrandingsmotoren: “Wij pleiten voor een “levenscyclus”-benadering, waarbij rekening wordt gehouden met de CO2-emissies van de hele levenscyclus van het voertuig, voor een tussentijdse effectbeoordeling in 2028 om te beslissen over de meest geschikte energiemix en voor een herziening van het tijdschema en de modaliteiten voor de uiteindelijke uitfasering van voertuigen met verbrandingsmotoren. Een keerpunt dat, net als de vorige, een nadere beschouwing van de dynamiek van productie, industrie en ontwikkeling mogelijk zal maken. Er kan geen sprake zijn van duurzaamheid in een context waarin de economische en energietransitie de veiligheid van een heel continent verzwakt. Economische ontwikkeling zou in dit geval evenmin mogelijk zijn door de leidende rol in de nieuwe waardeketens aan China over te laten. De overgang zal niet, minder dan ooit na de laatste ontwikkelingen, gemakkelijk zijn: Europa moet dit begrijpen.

Vertaling: elementen

Oorspronkelijke tekst: https://it.insideover.com/energia/cosi-la-decarbonizzazione-senza-strategia-puo-segnare-il-destino-energetico-dellue.html

En: http://euro-synergies.hautetfort.com/archive/2022/01/14/comment-la-decarbonisation-sans-strategie-pourrait-marquer-le-destin-energe.html



Categorieën:Europese Unie

Tags: , , , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s