De digitale wereld aan banden leggen

Hervé Juvin (2021)

Over de digitale dienstenwet is in Brussel een felle strijd gevoerd. Buiten de kringen van lobbyisten en ingewijden is daar weinig van terechtgekomen, maar de immense macht van de GAFAM heeft zich tegen het Europese project gemobiliseerd. Ondanks de energie van de commissarissen Margrethe Vestager en Thierry Breton, ondanks de rodomontades van ministers als Bruno Lemaire, achter de schermen ondermijnd door de gebruikelijke Nederlandse, Ierse, Luxemburgse en Poolse manoeuvres, werd het resultaat bereikt; het project werd beschouwd als “on-Amerikaans”, “Amerikaans onvriendelijk”, zelfs vijandig ten opzichte van de vitale belangen van de Verenigde Staten, en het werd uitgesteld tot sint juttemis.

Zoveel te erger voor de initiatiefnemers, zoveel te erger voor de retorische en loze verklaringen over Europese strategische autonomie, zoveel te beter voor Google, Amazon, Microsoft en enkele anderen, en zoveel te slechter voor de burgers van de Europese naties die naïef geloofden dat de grote interne markt hen beschermde tegen afhankelijkheid van buitenaf!

Want de digitale technologie is, samen met de massamigratie en de kunstmatigheid van het leven, het krachtigste middel om een einde te maken aan naties, collectieve identiteiten en de daarmee verbonden vrijheden. Want de digitale technologie is en blijft een van de essentiële onderwerpen van de strijd van de Unie voor de Europese Naties, een strijd die zich geenszins beperkt tot het “privacyschild” of de “wet digitale diensten”, die daarvan de bekendste en meest besproken uitingen zijn.

Vier belangrijke elementen vormen de inspiratiebron voor de Europese aanpak en moeten met onze Amerikaanse gesprekspartners worden geconfronteerd of gedeeld, zoals dat ook moet gebeuren met de Chinese actoren, die vaak worden vergeten, maar wier marktaandeel en macht potentieel groter zijn dan die van de Amerikaanse marktdeelnemers. Baidu, Alibaba, Tencent, Huawei en vele anderen zijn er, hun vooruitgang is discreter geweest dan die van hun Amerikaanse concurrenten, maar toch vertegenwoordigen zij minstens gelijkwaardige uitdagingen.

Een nieuw monopolie

Het monopolistische karakter van de digitale economie verandert fundamenteel de aard van de economieën die ervan afhankelijk zijn. De bedrijfsmodellen van digitale bedrijven wijken af van alles waar de markteconomie voor staat. Het is merkwaardig, om niet te zeggen komisch, om op 2 november in Washington de medewerkers van de inspirerende mevrouw C. Chai, belast met de onderhandelingen met China, de loftrompet te horen steken over de gehechtheid aan de markteconomie die de Europese Unie en de Verenigde Staten zou moeten verenigen, terwijl een groot deel van de Amerikaanse economie thans afhankelijk is van monopolies of oligopolies die niets te maken hebben met concurrentie, open toegang tot de markt en transparantie in de prijsvorming.

Digitaal aan de macht?

Gaat het bij de marktmacht van Amazon nog steeds om concurrentie, concurrentie en een markteconomie? Laat de markt die Google heeft gecreëerd ruimte voor concurrenten, en is het nog wel een markt? En wordt de macht van Twitter of Facebook beperkt door concurrentiebezwaren en druk van nieuwkomers op de markt? Deze bedrijven hebben markten uitgevonden waar zij hun wetten maken, verslavingen creëren en hun klanten vangen.

Iedereen weet, of zou moeten weten, dat president Trump, na het aanklagen van de Big Tech in zijn reden en het nemen van enkele maatregelen om de Big Tech-monopolies uit te dagen, snel terugkrabbelde; deze grote bedrijven vertegenwoordigen, net als de jonge Amerikaanse bedrijven in de sector, belangen die te machtig zijn voor de Amerikaanse economie en macht om gemakkelijk te worden uitgedaagd. Toch wordt de vraag aan de Democraten gesteld. En het is de hoogste tijd om af te stappen van de Bork-doctrine, genoemd naar de rechter die ooit kandidaat was voor het Hooggerechtshof, een doctrine die in feite monopolies heeft beschermd in naam van het voordeel van de consument – zolang de prijzen laag zijn, of gratis, valt er niets te zien (lees over dit onderwerp “American Affairs, John Ereht, “The Bork paradox”, herfst 2021)! Maar er is iets te zien. En het zou de bijdrage van het Europees Parlement zijn om alle door de monopolies opgeworpen kwesties te behandelen, ook en vooral de politieke. De particuliere censuur die door de internetgiganten wordt uitgeoefend is niet minder een probleem.

De nieuwe meesters

De fabriek van de waarheid, en de toe-eigening van het Goede. We maken een mentale kolonisatie door die niet te vergelijken is met wat Hollywood in zijn tijd deed. De digitale meesters, die veruit de voornaamste bron van informatie zijn geworden voor degenen die hen frequenteren, beschikken over het ongekende vermogen om de waarheid te bepalen naar gelang van hun belangen. En dit belang is niet dat van verenigde samenlevingen, sterk van een collectieve identiteit, en nog minder van individuen die in staat zijn tot oordeel, afstandelijkheid en luciditeit. De digitale idiotenfabriek is de meest winstgevende industrie van het moment – die van de man van de grond, die zijn tablet of smartphone als een reddingslijn aan zijn hand houdt, en beslist wat waar is en wat niet, op basis van het aantal likes, retweets of vrienden.

Het meest winstgevend, omdat het de echte macht van het moment geeft, die van het beslissen over iemands sociale leven, reputatie en toegang tot de wondere wereld van de digitale werkelijkheid – de werkelijkheid zonder de werkelijkheid. Macht zonder controle, zonder grenzen, en zonder democratie. Exorbitante macht, omdat zij de vrijheid van meningsuiting inperkt op een wijze die religieuze of staatscensuur nooit heeft kunnen doen, buiten of tegen de wetten, de moraal en het gezond verstand in.

GAFAM, digitaal, Trump

We moeten de realiteit onder ogen zien; als Twitter of Facebook een zittende president, in dit geval Donal Trump, kunnen censureren, dan is dat omdat ze de macht over de Verenigde Staten in het verderf hebben gestort, en de deugdzame houdingen die beweren de democratie tegen president Trump te verdedigen, verbergen in feite een geslaagde staatsgreep; het is op zijn minst verheugend dat zelfs gekozen Democraten dit lijken te hebben ingezien (interview in de Senaat op 3 november), en besloten te hebben op te treden!

Als een voorwaarde voor eerlijke en onvervalste concurrentie inderdaad open en vrije informatie voor de consument is, dan is de manipulatie van informatie door de netwerken een directe aanval op de integriteit van de markt. En als bevestigd wordt dat de meesters van de sociale netwerken de sociale dood van wie dan ook kunnen uitspreken, op grond van criteria en volgens algoritmen die allesbehalve transparant zijn, allesbehalve in overeenstemming met de geldende wetten betreffende de vrijheid van meningsuiting, van mening en van debat, dan tasten zij de individuele vrijheden en de veiligheid van het individu ernstig aan, en moeten zij dus veroordeeld worden telkens wanneer hun censuur verder gaat dan de besluiten van de wet.

Permanente aanwerving

De geestelijke bezetting door het permanent vragen van schermen is geen onbelangrijk punt. Een Franse eigenaar van een televisiezender verwierf bekendheid door de uitdrukking “de beschikbare hersentijd opvullen” te gebruiken. De zin heeft zijn stempel gedrukt, het was juist. Een infographic gepubliceerd door Domo (zie Tyler Durden, Zerohedge, 13 nov. 2021) levert treffend bewijs: elke minuut ontvangt Facebook 44 miljoen views, Tiktok 167 miljoen video’s, YouTube zendt 700.000 video’s uit, 6 miljoen consumenten kopen online!

Schermverslaving wordt net zo’n groot volksgezondheidsprobleem als obesitas. Het is uitgelokt, het is berekend, het moet onder de wet vallen. Plannen om de blootstelling van kinderen onder de 5 of 8 jaar aan beeldschermen te beperken of te verbieden geven uiting aan een groeiende en legitieme bezorgdheid, die nog wordt versterkt door het vooruitzicht van operaties van militaire aard die erop gericht zijn de publieke opinie te vormen door in te spelen op de emotie, gevoeligheid en kwetsbaarheid van individuen voor thema’s die worden gekozen vanwege hun vermogen tot mobilisatie. Ook hier vormt de exorbitante macht van Amerikaanse of Chinese digitale bedrijven een bedreiging voor onze democratieën en voor het geestelijk evenwicht van blootgestelde en kwetsbare bevolkingsgroepen. En de wet moet hen beschermen tegen deze nieuwe meesters van dromen en verlangens die hen geen goed doen.

Politieke macht

Politieke macht. Op donderdag 11 november heeft het Europees Parlement gestemd over een resolutie die schenkingen door rechtspersonen aan politieke partijen verbiedt, een stemming waarvoor Gilles Lebreton, lid van het Europees Parlement, de rapporteur was. Wij zijn al lang voorbij het stadium waarin de macht van het geld in evenwicht wordt gehouden door de macht van het algemeen kiesrecht – in feite stemt het geld, in naam van het eerste amendement van de Amerikaanse grondwet. Bedrijven kunnen onbeperkt doneren aan politieke partijen en verkiezingscampagnes financieren die uitmonden in het kopen van stemmen – elke kandidaat koopt de steun van deze of gene economische sector van dit of dat grootkapitaal, via zijn of haar toezeggingen om de overeenkomstige belangen te verdedigen.

De inkomsten van de Big Tech-monopolies zijn duizelingwekkend; dezelfde door Domo gepubliceerde infografiek geeft aan dat de inkomsten van Amazon elke minuut rond de $955.000 liggen, die van Apple rond de $850.000, die van Google rond de $433.000, enz. – Het is niet verwonderlijk dat de marktkapitalisatie van de vier grootste Amerikaanse reuzen bijna 2.000 miljard dollar of meer bedraagt (Google en Microsoft hebben 2.400 miljard dollar bereikt!). Het is niet langer een kwestie van geld of ongelijkheid, maar van macht.

En wat een probleem van democratie is, is ook een probleem van nationale veiligheid – of kan dat op elk moment worden. De politieke macht scheiden van de macht van het geld, de verkozenen onafhankelijk maken van de financiering van rechtspersonen en, nog belangrijker, de regelgevingscapture bestrijden die in Brussel een ravage aanricht – hoeveel richtlijnen worden niet rechtstreeks opgesteld door de multinationals waarop zij betrekking hebben, hun beroepsorganisaties of de NGO’s en stichtingen die zij voor dit doel financieren? Het verslag van Thibaut Kerlizlin dat de Stichting Identiteit en Democratie aan dit onderwerp heeft gewijd, werpt licht op onaanvaardbare praktijken; zien degenen die de kikvors van de Russische inmenging hekelen, de os van de Amerikaanse manipulatie?

Laten we daar nog een onderwerp aan toevoegen dat veel verder gaat dan de digitale industrie, maar dat haar wel tot het uiterste aangaat. Nu de toekomstige wereldhandelsorganisatie die de WTO zal vervangen, het zoeken naar de laagste prijs moet terugbrengen tot een van de onderdelen van de handel, onder voorbehoud van voorwaarden op het gebied van milieu, sociale zaken, gezondheid en politiek, wat erop neerkomt dat men bedrijven vraagt te betalen voor hun externe effecten, moeten ook de digitale reuzen worden laten betalen voor hun externe effecten – voor de miljoenen banen die zij vernietigen, zeker, maar nog meer voor de vernietiging van het sociale leven, de nabijheid en de menselijke relaties die zij aanrichten.

Netflix en Amazon, Google en Facebook en Twitter, om nog maar te zwijgen van Airbnb en Uber, maken gebruik van bestaande infrastructuur – wegen, luchthavens, openbare veiligheid, samenleving, geschiedenis en cultuur – zonder daarvoor te betalen. Erger nog, sommigen dragen bij tot de vernietiging ervan door ze te plunderen; we staan nog maar aan het begin van het verzet tegen Airbnb, massatoerisme of de exploitatie van persoonsgegevens. En de toekomst ligt niet alleen in het rekening houden met de milieu-effecten van de activiteiten van bedrijven, maar ook in het rekening houden met hun maatschappelijke en nationale effecten – een enorme taak voor de boeg! Vroeg of laat zullen degenen die grenzen, menselijke gemeenschappen, zelfstandigen en KMO’s, gezinnen en instellingen vernietigen, de prijs betalen.

Neem de controle terug! De woorden zijn nog niet uitgewoed in gewetens die worden verdoofd door digitale technologie, schermtijd en digitale fascinatie. En als er één strijd is die legitimiteit kan verschaffen aan een Unie die een reden van bestaan en een visie op de toekomst nodig heeft, dan is het wel het vermogen van haar markt en haar culturen om de voorwaarden van vrijheid op te leggen die de wet, de grens en de werkelijkheid zijn.

Vertaling: elementen

Oorspronkelijke tekst: https://hervejuvin.com/apprivoiser-numerique



Categorieën:Europese Unie, totalitarisme

Tags: , , , , , , , , , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s