“Discipline van chaos”: de verbrijzelde illusies van het liberalisme

Alessio Mannino (2021)

Onder de verschillende stromingen die de moderniteit hebben bezield, is het liberalisme het fundamentele dogma geworden dat vandaag de dag de overheersing van de geldheren ondersteunt, dankzij de slinkse eeuwenoude ideologische oplichterij volgens welke er geen vrijheid bestaat buiten een individualistisch streven naar economisch succes, waarbij de politiek wordt gereduceerd tot een hulpslavernij van een “welvaart” die niet alleen onrechtvaardig en ongelijk is, maar in feite steeds meer omslaat in sociale en existentiële malaise. Op dit moment is de liberale moraal een massale anti-ethiek in dienst van degenen die de mondiale geldcyclus beheersen via de staatsmacht. De genealogie van de liberale moraal laat enerzijds zien hoe de liberale moraal de oorspronkelijke betekenis van vrijzinnigheid omver heeft geworpen en anderzijds hoe het mogelijk is te ontsnappen aan de mentale val van de valse vrijheid.

In het onlangs door “La Vela” gepubliceerde essay Disciplina del caos, waaruit wij vandaag een uittreksel presenteren, volgt Alessio Mannino een route die gaat van de demystificatie van de grote theoretici naar de diepten van het vervreemde alledaagse leven, naar de hypothese van een fundamentele discipline om te vechten in de chaos van het droevige tijdperk. Het essay wordt aangevuld met interviews met Franco Cardini, Paolo Ercolani, Fabio Falchi, Thomas Fazi, Carlo Freccero en Marco Gervasoni.

De auteur – Alessio Mannino (1980), onafhankelijk journalist. Beroepsmatig was hij werkzaam in Voce del Ribelle, opgericht door Massimo Fini, en redacteur van de onlinekranten La Nuova Vicenza en Veneto Vox. Hij schrijft voor Il Fatto Quotidiano, L’Intellettuale Dissidente (waar hij een column heeft, “Sott’odio”), The Post Internazionale, Kritika Economica en Mondoserie.it. Hij werkt samen met het youtube-kanaal Vaso di Pandora en is de auteur van Contro. Considerazioni di un antipolitico (Maxangelo, 2011), Mare monstrum. Immigrazione: bugie e tabù (Arianna Editrice, 2014), Contro la Constituzione. Attacco ai filistei della Carta ’48 (= Tegen de Grondwet. Aanval op de filistijnen van het Handvest van ’48) (Edizioni Circoli Proudhon, 2016). Zijn laatste boek Disciplina del caos. Come uscire dal labirinto del pensiero unico liberale (= Hoe kom ik uit het labyrint van het enig liberale gedachtegoed) (La Vela), is uitgebracht op 11 oktober 2021.

Individualisme, de ziel van het liberalisme, kan worden gedefinieerd als het beginsel van eenzaamheid. Nu stabiliteit als waarde is afgebroken, “zijn we allemaal vreselijk alleen komen te staan”. Dit is waar we opnieuw moeten beginnen: vanuit de volheid van de banden die de mensen met zichzelf verzoenen.

Het liberalisme is veel meer geweest dan de legitimerende schil van het kapitalisme. Het betekende een antropologische breuk: voor het eerst in de geschiedenis kwam de economische dimensie in het centrum van het menselijk leven te staan. Terwijl in de oudheid, en tot op zekere hoogte zelfs in de Middeleeuwen, de economie, althans idealiter, een onderdeel bleef van het geheel, en bovendien niet het edelste (de koopman was eerwaardig, niet als koopman noch als geldschieter), maakt met de moderne tijd de produktieve en commerciële sfeer zich los van het gemeenschappelijke kader en, autonoom geworden in de burgermaatschappij, overheerst zij alle andere.  Het moderne project verwerpt de wetgevende natuur en de historia magistra vitae en vervangt deze door berekenbaarheid, volgens welke alle verschijnselen meetbaar, kwantificeerbaar en programmeerbaar zijn (de moderne kapitalistische onderneming, schrijft Weber, “is geheel gebaseerd op berekening”). Wat de liberale moderniteit interesseert is de veiligheid van de particuliere handel. Bijgevolg is er geen behoefte meer aan een theorie van de staat, omdat de staat geen primair subject is, maar een derivaat, een gevaarlijk instrument waartegen men zich moet verdedigen. Het heeft dus geen zin meer om van regering te spreken: het is beter te spreken van bestuur, van bureaucratisch bestuur op de automatische piloot.

Vrijheid als heerschappij over overdaad wordt verlaten om plaats te maken voor overdaad als deugd, waarbij de zucht naar macht geheel draait om de nervus rerum van het geld (“de techniek die alle technieken verenigt”). Het werkelijke doel van het liberale kapitalisme is echter niet het geld zelf: het is de toe-eigening van de toekomst door geld (“er is geen verleden en er is geen heden, alleen de toekomst”). Speculatie en uitbuiting: als patiënt van de accumulatie is de kapitalist, aan zijn lot overgelaten, ongeacht zijn bedoelingen, een ethische misdadiger. De monetarisering van de werkelijkheid heeft gewerkt als een oplosbaar zuur in het menselijk gedrag, dat het verslindt zoals in “een koorts die eerst het metabolisme verhoogt en de groei van een organisme versnelt, om vervolgens de vorm ervan aan te tasten en het bestaan zelf te ondermijnen”.

In de veronderstelling dat de utilitaire rationaliteit een rationeler criterium is dan de onvoorspelbaarheid van de politieke rede, hebben particuliere en economische belangen de verbeelding gekoloniseerd, waardoor het begrip zelf van het publiek is verzwakt. En eindigen, vandaag, door wantrouwen tegenover anderen als een volkomen normaal gegeven te beschouwen (“75,5% van de Italianen vertrouwt anderen niet, in de overtuiging dat we nooit voorzichtig genoeg zijn om relaties met mensen aan te gaan”, zoals Censis in zijn rapport van 2019 opmerkt).

De wapens van de liberale vervorming waren de technische wetenschap en de neoklassieke economie. Het zou juister zijn het marginalistisch te noemen, aangezien het is ontstaan tegen de klassieke van David Ricardo (in tegenstelling tot laissez-faire), die de marge idealiseert, d.w.z. de bijdrage die ieder subject levert aan de productie van inkomen. Marginalisten beweren niet alleen een simplistische lezing van de wet van Say aan te tonen – volgens welke ongereguleerd aanbod op magische wijze vraag zou genereren – maar ook dat volledige werkgelegenheid mogelijk is door massale contractuele flexibiliteit.  Verre van wetenschappelijk te zijn, moet deze school worden beschouwd als “een politieke theorie op zoek naar hegemonie” die de structurele overproductie negeert die het kapitalisme leidt tot cyclische crises van de vraag (hetgeen betekent dat er meer wordt geproduceerd dan verbruikt).

Vrijheid als vrijstelling van belasting, en dus van belastingen, legitimeerde voor het eerst de wisseling van de wacht tussen de bloedaristocratie en de handelsaristocratie. In een tweede fase, die nog steeds aan de gang is, werd het concept zelf van een hiërarchie van inspanning en verdienste uitgeroeid. Historisch gerechtvaardigd door het verval van de adel en de ondoeltreffendheid van het absolutisme, wordt de emancipatie van de 18e en 19e eeuw uit de ketenen van de traditie (ancien régime) vandaag de dag herhaald alsof er nog een overblijvende heiligheid zou bestaan, die allang met de grond gelijk gemaakt is. De liberalen van de laatste meter, de zogenaamde neo-liberalen, redeneren alsof Adam Smith onder ons was. David Boaz, vice-voorzitter van het Cato Institute in Washington, heeft gezegd dat “het liberalisme eerst tot de industriële revolutie heeft geleid en, in een natuurlijke evolutie, tot de nieuwe economie …. In zekere zin zijn wij teruggekeerd op de weg die is uitgestippeld in het begin van de 18e eeuw, bij de geboorte van het liberalisme en de industriële revolutie […]. Het liberale ideaal is in twee eeuwen niet veranderd. Wij willen een wereld waarin mannen en vrouwen in hun eigen belang kunnen handelen […] omdat zij op die manier zullen bijdragen tot het welzijn van de rest van de samenleving.

Het liberalisme heeft de behoefte aan andere gemeenschappelijke hoekstenen dan procedureregels onaanvaardbaar verklaard. Zij is daarmee volksvijand nummer één geworden van de vrijheid waarvan zij de exclusieve heraut pretendeert te zijn. Dit is intellectueel bedrog. Het individu, in plaats van zichzelf te zien als een nexus van relaties, zweeft in isolement (wat technisch gezien de zaak is van psychiatrische leerboeken). Als gevolg daarvan worden waarden beschouwd als iets dat uitsluitend tot de individuele sfeer behoort, “waar het niet langer een probleem zou zijn om het ethisch ergens over eens te zijn”. Een ethische gemeenschappelijkheid wordt dan irrationeel. Erger nog: een last.  “We weten niet meer hoe we moeten liefhebben, geloven of willen. Ieder van ons twijfelt aan de waarheid van wat hij zegt, lacht om de waarheid van wat hij beweert, en voorspelt het einde van wat hij verkondigt. Constant schreef dit in het begin van de 19e eeuw. Het was toen waar en het is nu nog waar.

Om het gouden kalf beter te dienen, voeden wij het hedonisme van de bedelaar, die betaalt om te genieten van het weinige leven dat hem door de belastingteruggave wordt gegund. De homo oeconomicus, die reeds geminacht en gestigmatiseerd werd ten tijde van de opkomst van de liberale rede, behoort thans tot het verleden. Maar dit kan niet eeuwig duren. Sociale normaliteit (opgevat als de dominante norm) en psychobiologische natuurlijkheid (het geheel van kenmerken eigen aan de menselijke soort) eisen het herstel van hun canons. En dat zullen ze doen, of ze het leuk vinden of niet, op de harde of de zachte manier. Weer mens worden, niet mens blijven, zal de gelukkige wetenschap van een post-liberale wereld zijn.

Vertaling: elementen

Oorspronkelijke tekst: http://osservatorioglobalizzazione.it/osservatorio/disciplina-del-caos-le-illusioni-infrante-del-liberalismo/

En: http://euro-synergies.hautetfort.com/archive/2021/11/21/discipline-du-chaos-les-illusions-brisees-du-liberalisme-6350530.html



Categorieën:totalitarisme

Tags: , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s