Robert Steuckers: Ernst Jünger, Armin Mohler en de conservatieve revolutie

Gesprek opgetekend door Valentin Fontan-Moret voor Philitt (2016)

U onderscheidt verschillende stromingen binnen de Duitse conservatieve revolutie. Tot welke behoort Ernst Jünger?

Ernst Jünger behoort zeker tot de nationaal-revolutionaire tak van de “conservatieve revolutie”, bijna vanaf het begin. Het is een stroming die noodzakelijkerwijs meer revolutionair dan conservatief is. Om welke redenen viel Ernst Jünger aanvankelijk eerder onder dit revolutionair nationalisme dan onder een andere type conservatieve revolutie? Zoals bij veel van zijn tegenhangers was het lezen van Nietzsche vóór 1914, toen hij nog een tiener was, doorslaggevend. Er zij echter op gewezen dat Nietzsche vooral werd gelezen door de meest afwijkende randgroepen van de Duitse linkerzijde en door de literaire bohème van die tijd. In deze kringen heerste een vrolijk en spottend anarchisme dat de maskers van de zelfingenomenheid afrukte, de hypocrisie aan de kaak stelde en het moralisme hekelde. Deze geest vloeide over in de jeugdbeweging Wandervogel, waaraan Ernst Jünger in 1911-1912 deelnam. De ontdekking van Nietzsche liet weinig geschreven sporen na in het werk van Jünger. Tussen zijn terugkeer uit het Vreemdelingenlegioen en zijn indiensttreding in het keizerlijke Duitse leger in 1914, hebben we weinig persoonlijke notities, brieven aan familieleden of vrienden. Zijn biograaf Heimo Schwilk merkt eenvoudig op dat Ernst Jünger De wil tot macht en De geboorte van de tragedie heeft gelezen. Hieruit kunnen we afleiden dat de tiener een opstandige houding erfde uit deze lezing. Geen enkele gevestigde orde vond een gunst in zijn ogen. Zoals veel van zijn tijdgenoten in de Belle Epoque, waar de mensen zich stierlijk verveelden, verwierp hij alles wat vaststond. Het is dus in wezen de Nietzsche die men “kritisch” en “ontmaskerend” heeft genoemd, die Ernst Jünger op 18-jarige leeftijd transformeert. Men moet gevaarlijk denken, volgens de bevelen van de eenzaat van Sils-Maria. Het is ook nodig een totale vernieuwing te ondergaan, om een gloeiend leven te ervaren in gemeenschappen van Dionysische extase. De oorlog zal hem deze vurige ervaring bieden. Het cataclysme bevrijdt je van verveling, van steriele herhaling, van het gedreun van onderwijsinstellingen. De ervaring van de oorlog, met zijn dagelijkse confrontatie met het “elementaire” (modder, ratten, vuur, koude, wonden…) voltooit de ondergang van alle frigide reflexen die een kind uit een goed gezin uit de Belle Epoque nog in zijn hart kon koesteren.

Maar wat Jünger in de jaren twintig tot een ‘nationalist’ maakte, was zijn lectuur van Maurice Barrès. Waarom was dat?

Voor de Grote Oorlog waren we conservatief (maar niet revolutionair!). Vanaf dat moment, met de mythe van het bloed, bezongen door Barrès, werd men een nationalistische revolutionair. De term, die vrij nieuw was aan het begin van de Weimarrepubliek, duidt op een politieke en esthetische radicalisering die breekt met het conventionele rechts. Tussen 1918 en 1923 bevond Duitsland zich in dezelfde rampzalige situatie als Frankrijk na 1871. Het Barresiaanse revanchistische model was dus transponeerbaar naar een verslagen en vernederd Duitsland. Toen Jünger aarzelde om conventioneel politiek werk te aanvaarden, liet hij zich, net als Barrès voor hem, verleiden door Generaal Boulanger, de man die, zo schreef hij, “energiek het raam opende, de kletskousen eruit gooide en de frisse lucht binnenliet”. Ernst Jünger heeft in Barrès niet alleen de sleutels gevonden tot een metapolitiek van de wraak of een ideaal van gewelddadige zuivering van het politieke leven, in de stijl van Boulanger. Achter deze receptie van Barrès gaat een mystieke dimensie schuil, geconcentreerd in een werk dat Ernst Jünger reeds op het Lycée had gelezen: Du sang, de la volupté et de la mort. Hij behield de noodzaak van een orgiastische roes, die het bloed niet vreest, in elke gezonde politieke benadering, dat wil zeggen in de context van de tijd, van elke niet-liberale, niet-burgerlijke politieke benadering.

Het nationaal-revolutionaire kamp, binnen de conservatieve revolutie, is dus in wezen een kamp van jonge veteranen, direct of indirect beïnvloed door Nietzsche en Barrès (vaak via de interpretatie die door Jünger wordt gegeven). Een kamp dat, als de gelegenheid zich voordeed, een staatsgreep zou willen plegen in de trant van generaal Boulanger (ditmaal met het vrijkorps van kapitein Ehrhardt).

Vanaf Der Frieden, een essay gepubliceerd in 1946, lijkt zijn werk een individualistische, misschien meer spirituele wending te nemen. Moeten we dit zien als een breuk met de conservatieve revolutie?

Ik denk dat de “individualistische” wending, zoals u zegt, en het spirituele/traditionalistische tropisme zich heimelijk voltrekken zodra de zeer bruisende politieke periode van 1918 tot 1926 ophoudt het Duitse politieke toneel te bezielen. De Verdragen van Locarno en Berlijn brachten rust in Europa en Duitsland ondertekende min of meer bevredigende verdragen met zijn buren in het Westen en het Oosten. Men kon niet meer spreken van een revolutionaire periode in Europa, waarin alles mogelijk was, zoals een nationale bolsjewistische omwenteling van de Atlantische tot de Stille Oceaan. De dromen van de Barresiaanse en Futuristische revolutionairen zijn niet meer mogelijk. Het bolsjewistische bruisen neemt ook af en de USSR probeert zich te stabiliseren. Jünger maakte zijn eerste reizen, verliet Duitsland met een beurs om het zeeleven in Napels te bestuderen. De ontmoeting met de Middellandse Zee was belangrijk: de landschappen ervan kalmeerden de noordelijke soldaat die was teruggekeerd uit de hel van Vlaanderen en Picardië.

De verdragen en het verblijf in Napels hebben de redactionele activiteiten van Ernst Jünger en zijn broer Friedrich Georg niet onderbroken. Beiden namen deel aan de meest gewaagde tijdschriften van de kleine nationalistische, nationaal-revolutionaire of nationaal-bolsjewistische sfeer. Zij wilden niet ingaan op de avances van Goebbels, Hitler of Hess: vooral omdat de twee broers “boulangistes” bleven. Zij wilden niet deelnemen aan politieke carnavals, ook al stonden zij in het teken van een nationalisme dat uit de oorlog voortkwam en de implicaties van het Verdrag van Versailles afwees. Zodra het nationaal-socialisme in 1933 aan de macht kwam, werd de terugtrekking van de gebroeders Jünger nog duidelijker. Ernst Jünger zag af van elke positie in de literaire academies die door het nieuwe regime in het gareel werden gebracht. Het zitten in deze gecontroleerde academies zou leiden tot een steriel gezoem dat een Nietzscheaan, zelfs een quietist, niet zou kunnen aanvaarden. Dit was ook de tijd van de eerste terugtocht naar het platteland, naar Kirchhorst in Nedersaksen, in de streek Hannover, de geboorteplaats van de familie van zijn vader. Daarna volgden enkele reizen naar de landen rond de Middellandse Zee en tenslotte een verblijf in Parijs in het uniform van het bezettingsleger.

Het opgeven van de loopgraafstellingen van de jaren 1918-1933 komt zeker door de leeftijd: Ernst Jünger was 50 toen het Derde Rijk in gruwel instortte. Het komt ook door de vreselijke schok van de dood van zijn zoon Ernst in de strijd in de marmergroeven van Carrara in Italië. Ernst Jünger, verbitterd zoals de meeste van zijn landgenoten ten tijde van de nederlaag, merkte bij het schrijven van De Vrede op: “Na zo’n nederlaag sta je niet meer op zoals na Jena of Sedan. Een nederlaag van deze omvang is een keerpunt in het leven van elk volk dat erdoor getroffen wordt; in deze overgangsfase verdwijnen niet alleen ontelbare mensen, maar ook en vooral vele dingen die ons in ons diepste wezen bewogen. In tegenstelling tot eerdere oorlogen bracht de Tweede Wereldoorlog de vernietigende kracht van de oorlogvoerende partijen tot een hoogtepunt, tot dimensies die Ernst Jünger omschreef als “kosmisch”, vooral na de atomisering van de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki. Onze auteur beseft dat dit destructieve exces niet meer kan worden begrepen door de gebruikelijke politieke categorieën: we gaan dus het tijdperk van de postgeschiedenis binnen. De nederlaag van het Derde Rijk en de overwinning van de Geallieerden (Angelsaksen en Sovjets) hebben het onmogelijk gemaakt de uit het verleden geërfde historische trajecten voort te zetten. De technische middelen om massamoorden te plegen, om hele steden in enkele minuten, zo niet seconden, te vernietigen, bewijzen dat de moderne beschaving, schrijft de biograaf Schwilk, “onherroepelijk neigt naar de vernietiging van alles wat te maken heeft met autochtonie, tradities, organische feiten van het leven”. Dit is het posthistorische tijdperk van de “polytechnici van de macht” die overal, en vooral in het geteisterde Europa, beginnen de wereld naar hun maatstaven vorm te geven.

Op 22 september 1945, zo herinnert Schwilk zich, schreef Ernst Jünger in zijn dagboek: “Zij kennen noch de Griekse mythen, noch de christelijke ethiek, noch de Franse moralisten, noch de Duitse metafysica, noch de poëzie van alle dichters van de wereld. In het echte leven zijn ze niet meer dan dwergen. Maar zij zijn technische Goliaths – dus reuzen in elk werk van vernietiging, waar hun opdracht uiteindelijk verborgen ligt, die zij als zodanig negeren. Ze zijn ongewoon duidelijk en precies in alles wat mechanisch is. Ze zijn verbijsterd, verstomd, verdronken in alles wat schoonheid en liefde is. Het zijn titanen en cyclopen, geesten van de duisternis, ontkenners en vijanden van alle scheppende krachten. Zij die miljoenen jaren tot niets kunnen reduceren door een paar schamele inspanningen, zonder enig werk achter te laten dat het kleinste grassprietje, de kleinste graankorrel, de kleinste muggenvleugel kan evenaren. Zij zijn ver verwijderd van gedichten, wijn, dromen, spelletjes, hopeloos verstrikt in valse leerstellingen, verkondigd op de wijze van pretentieuze schoolmeesters. Niettemin hebben zij hun missie te volbrengen.

Dit zijn de gevoelens die Ernst Jünger onmiddellijk na 1945 aan zijn lezers wil overbrengen. Schwilk, naar mijn mening veruit de beste biograaf van Ernst Jünger, legt de betekenis uit van de verschuiving die zich in de geest van onze auteur voltrekt: allen zijn schuldig aan deze tweede wereldoorlog, die “het eerste collectieve werk van de mensheid” was (en een werk van vernietiging!). Politieke projecten kunnen niet langer “nationaal” zijn, teruggebracht tot kleine of middelgrote naties. Onmiddellijk na de oorlog meende Jünger dat er een Europa moest komen waarin alle volkeren zich ervan bewust waren dat de oorlog door allen tegelijk gewonnen en verloren was. Dit Europa moet terugkeren naar de stille beginselen van de Middeleeuwen of het ancien régime: hier deed hij duidelijk afstand van de concepten die hij in de jaren twintig en dertig had gesmeed, die van de “totale mobilisatie” en de “arbeider”, die de kwintessens van zijn nationaal-revolutionaire filosofie hadden gevormd vlak voor Hitlers machtsovername. Deze concepten, zo stelde hij in 1946 vast, konden niet meer tot iets positiefs leiden. Ze waren voorbestemd om de mensheid in gruwel te storten.

Zo werd Jünger een profeet van de “vertraging” (die Entschleunigung), nadat hij in de jaren twintig een profeet was geweest van de paroxysmale versnelling (die Beschleunigung), net als de Italiaanse futuristen, gegroepeerd rond Marinetti. In 2011 publiceerde Jan Robert Weber een biografie van Ernst Jünger waarin het begrip “vertraging” centraal staat: hij legt daarin uit dat de spirituele en “individualistische” benadering (ik zou zeggen de benadering van de anarchist) zich in twee hoofdfasen ontvouwt: de toevlucht tot het schrift, dat wordt opgeëist als een toevluchtsoord voor het werk van de titanen en cyclopen of voor de aftakelende stuiptrekkingen van de postgeschiedenis, en vervolgens de reizen naar de mediterrane toevluchtsoorden die zeer binnenkort ook ten prooi zullen vallen aan de verslindende moderniteit en haar strategieën van versnelling. Jan Robert Weber: “Het is het gestilde zelf van een man die de wereld rondreist in de post-geschiedenis”.

Armin Mohler was de secretaris van Ernst Jünger en werkte aan de bekendheid van de Duitse conservatieve revolutie. Kunt u ons meer vertellen over zijn rol, met name bij de stromingen die met “Nieuw Rechts” worden gelijkgesteld?

Dit is duidelijk een breuk, niet zozeer met de conservatieve revolutie (die te veel facetten heeft om volledig afgewezen te worden) maar met haar eigen nationaal-revolutionaire houdingen. Armin Mohler had het eerste lovende artikel over Ernst Jünger geschreven in Weltwoche in 1946. In september 1949 werd hij de secretaris van Ernst Jünger, met als eerste taak het uitgeven van enkele oorlogsdagboeken in Zwitserland. Armin Mohler had zijn beroemde dissertatie over de Conservatieve Revolutie al voltooid onder supervisie van de (gematigde) existentialistische en protestantse filosoof Karl Jaspers, van wie hij een kardinaal idee had overgenomen: dat van de “axiale periode” van de geschiedenis. Een axiale periode is de basis van de eeuwige waarden van een beschaving of van een grote geo-religieuze ruimte. Voor de idealistische Armin Mohler legde de conservatieve revolutie, door de ideeën van 1789, het Engelse Manchesterisme en alle andere liberale ideeën te verwerpen, in navolging van Nietzsches idee van amor fati de basis voor een nieuwe batterij waarden die, door de inspanningen van moedige elites, de wereld zou regenereren en haar een nieuw, stevig fundament zou geven. De ideeën die Ernst Jünger uitdroeg in de nationaal-revolutionaire tijdschriften van de jaren 1920 en in Le Travailleur van 1932 waren de “zuiverste”, de meest gezuiverde van alle achterlijke ballast en alle compromissen met een of ander aspect van het pan-liberalisme van de “domme 19e eeuw” (Daudet!), zij moesten zegevieren in de post-geschiedenis en de Europese volkeren terugbrengen naar de herleefde dynamiek van hun geschiedenis. De duurzaamheid van deze ideeën, die de basis vormen van nieuwe tabellen van waarden, zou de kreupele ideeën van de Sovjet- en Angelsaksische overwinnaars wegvagen en verder gaan dan de al te karikaturale ideeën van de nationaal-socialisten.

Armin Mohler wil de meester ervan overtuigen om de strijd weer op te nemen. Maar Jünger had juist De muur van de tijd gepubliceerd, waarvan de centrale stelling was dat het tijdperk van de historische mensheid, ondergedompeld in de geschiedenis en handelend binnen die geschiedenis, definitief voorbij was. In De Vrede riep Ernst Jünger nog een Europa op dat herenigd was in pijn en verzoening. Op de drempel van een nieuw decennium, in 1960, was hij niet langer enthousiast over “nationale rijken” en het idee van een verenigd Europa. Er was geen ander perspectief meer dan dat van een “universele staat”, de titel van een nieuw boek. De moderne mensheid is overgeleverd aan materiële krachten, aan de ongebreidelde versnelling van processen die erop gericht zijn de hele aarde over te nemen. Deze planetaire fluïditeit, ook bekritiseerd door Carl Schmitt, lost alle historische categorieën, alle rustgevende stabiliteiten op. Reactivering ervan heeft dus geen enkele kans van slagen. Om een nationaal-revolutionair programma, zoals de gebroeders Jünger zich dat hadden voorgesteld, tot een goed einde te brengen, moet de wil van burgers en soldaten vrij zijn. Maar deze vrijheid is verdwenen in alle regimes van de wereld. Het is vervangen door stompzinnige, zware instincten, vergelijkbaar met die welke insectenkolonies animeren.

Geconfronteerd met de omvang van deze antropologische catastrofe, moet de anarchist proberen te ontsnappen aan de Leviathan. Zijn wil tot onafhankelijkheid, kalm en niet langer onstuimig, moet de “wil van de aarde” omhelzen, die de goliaths en titanen trachten te verstikken. Voor Armin Mohler doet Ernst Jünger afstand van de heroïsche idealen uit zijn jeugd. Hij accepteert dit niet. Als correspondent voor Duitstalige kranten in Parijs, richtte hij regelmatig bijtende en ironische verwijten aan Ernst Jünger. Het was de breuk. Kritiek en verwijten vlogen om de oren: Mohler schreef dat Jünger zich had geschaard achter de “democratie van de bezetters”. Erger nog, hij beschuldigde Jünger’s tweede vrouw, Liselotte Lohrer, ervan verantwoordelijk te zijn voor deze ommekeer; zij zou ervoor zorgen dat haar man “zijn eigen volgelingen beroofde van de idealen die hun lot hadden bepaald”.

Het Franse Nouvelle Droite ontstond op het Parijse cultureel-politieke toneel aan het eind van de jaren zestig. Ernst Jünger verscheen voor het eerst in de vorm van een boekje van de GRECE, geschreven door Marcel Decombis. De RC, meer bepaald de stelling van Mohler, wordt opgeroepen door Giorgio Locchi in nr. 23 van Nouvelle école. Uit deze teksten is een divers en heterogeen onthaal ontstaan: oorlogsteksten voor liefhebbers van militaria; nationaal-revolutionaire teksten in stukjes en beetjes (weinig bekend en weinig vertaald!) bij de jongsten en de Nietzscheanen; kranten bij de zwijgende anarchisten, enz. Van Mohler erft ND het idee van een planetaire alliantie tussen Europa en de vijanden van het Jalta duopolie ten eerste, van Amerikaanse unipolariteit ten tweede. Dit is een rechtstreeks gevolg van het alternatieve beleid en de allianties die onder de Weimarrepubliek werden voorgesteld, met name met de Arabisch-Moslimwereld, China en India. Bovendien rehabiliteert Armin Mohler Georges Sorel op een veel explicietere en diepgaandere manier dan de Franse ND. In Duitsland kreeg Mohler een derde van de oppervlakte van het tijdschrift Criticon, dat in München werd geleid door de zeer wijze en zeer betreurde baron Caspar von Schrenck-Notzing. Vandaag wordt deze Mohleriaanse erfenis voortgezet door de uitgeverij Antaios en het tijdschrift Sezession, geleid door Götz Kubitschek en zijn vrouw Ellen Kositza.

Armin Mohler werkte in Frankrijk, en was een relatieve francofiel. Zijn standpunt over de kwestie van Frans Algerije stond echter haaks op dat van “Nieuw Rechts”. Wat kunnen we uit deze controverse leren over de verhouding van het conservatieve revolutionaire denken tot de wereld?

Armin Mohler was inderdaad de correspondent van verschillende Duitse en Zwitserse kranten in Parijs vanaf het midden van de jaren vijftig. Hij heeft de werking van de Franse politiek leren kennen: een meesterlijke tekst getuigt van deze enthousiaste ontvangst (die de Jüngeriaanse cultus van Barrès een beetje nieuw leven inblaast…). Deze tekst is getiteld Der französische Nationaljakobinismus en is nooit vertaald! Mohler was gefascineerd door de figuur van Charles de Gaulle, die hij omschreef als een “politiek dier”. Voor Armin Mohler is de Gaulle een leerling van Péguy, Barrès en Bergson, drie auteurs die geïnterpreteerd en vervolgens gemobiliseerd kunnen worden om de waarden van de RK opnieuw uit te dragen. Wat de Algerijnse affaire betreft, die buiten Frankrijk weinig bekend en totaal vergeten is, betoogt Armin Mohler in zijn tekst over Gaullismen (in het meervoud! ), Charles de Gaulle und die Gaullismen, in bewoordingen ontleend aan het werk van Carl Schmitt (die destijds kritiek had op het “sterrensysteem” van Jünger, zijn kunst om zich als “diva” te profileren; de kritiek van Mohler kan vergeleken worden met die van Schmitt…). Voor de jurist, de theoreticus van de “grote ruimten”, en voor Mohler, had Jünger de zonde begaan om zichzelf te “depolitiseren”.

Mohler was vol lof over het fenomeen “de Gaulle”: de generaal was erin geslaagd te dekoloniseren zonder een grote politieke explosie, een veralgemeende burgeroorlog, uit te lokken. Ook feliciteert hij de stichter van de Vijfde Republiek met het feit dat hij een grote institutionele omwenteling op gang heeft gebracht na de omwenteling die de Algerijnse onafhankelijkheid teweeg had gebracht. Ook hier is het meer de lezer van Schmitt dan van Jünger die aan het woord is: de grondwet van 1958 is uiteindelijk het werk van een Schmittiaan, René Capitan; zij herwaardeert de politiek veel meer dan de andere grondwetten die in het Westen van kracht zijn. Bovendien keurde Mohler de invoering van de rechtstreekse verkiezing van de president goed, na de volksraadpleging van 28 oktober 1962. Tenslotte verafschuwde Schmitt, een leerling van Charles Maurras, Maurice Hauriou en Charles Benoist, “tussenpersonen” tussen de vorst (of president) en het volk. Mohler, geïnspireerd door Schmitt, verwelkomde de presidentialistische controle van de “tussenpersonen” als een logisch gevolg van de nieuwe grondwettelijke beginselen van 1958 en de toegenomen macht van de president vanaf 1962. Het “vierde Gaullisme”, aldus Mohler, is dat van de “Grote Politiek”, van een alternatieve geopolitiek van de wereld, waarbij Frankrijk zich tracht te bevrijden uit de Amerikaanse wurggreep, niet aarzelt pacten te sluiten met staten die als “schurkenstaten” worden beschouwd (China bijvoorbeeld) en een onafhankelijk beleid in de hele wereld voert. Deze “Grote Politiek” liep stuk in mei ’68, toen de “chienlit” zich manifesteerde en zijn “lange mars door de instellingen” begon, die Frankrijk regelrecht naar de grote farce van vandaag leidde.

Mohler, niet als lezer van Jünger maar als lezer van Schmitt, is een Gaullist, in naam van de beginselen van zijn conservatieve revolutie. Hij begrijpt niet dat men de Gaulle niet uitsluitend volgens Schmittiaanse criteria kan beoordelen. Hij geeft in twee regels commentaar op het avontuur van de OAS-extremisten. Mohler behoorde dus tot een andere politieke voedingsbodem dan de toekomstige leiders van de Nouvelle Droite. Het nieuwe Duitse rechts had andere eigenaardigheden : de convergentie tussen Mohler en het Franse Nouvelle Droite (met de Jüngeriaan Venner) zou later komen, toen de verdeeldheid van de Algerijnse oorlog niet meer van direct politiek belang was.

Mohler wilde de Gallische onafhankelijkheid overbrengen naar Duitsland. In februari 1968 verdedigde hij het Gaullistische “Grote Politiek”-standpunt op een “Euro-Amerikaans Colloquium” in Chicago. Deze tekst, geschreven in het Engels en niet vertaald in het Frans (!), had de verdienste van een duidelijk programma: onder de kleuren van een nieuw Europees Gaullisme wilde hij Europa bevrijden uit het keurslijf van Jalta.

Als er een les te leren valt, niet uit deze controverse maar uit deze compromisloze Euro-Gaullistische houding, dan is het wel dat een Schmittiaanse lezing van het Europese politieke verval (in het tijdperk van een decadente post-geschiedenis) wel degelijk noodzakelijk is. En dat een programma om ons te ontworstelen aan alle voogdij, absoluut noodzakelijk is, anders zullen we definitief ten onder gaan. Alle ingrediënten voor onze naderende ondergang zijn aanwezig.

Is de invloed van Jünger op Mohler merkbaar in de receptie van de Duitse conservatieve revolutie door onze tijdgenoten?

Voor een groot deel, ja. Ondanks de grote verscheidenheid van aspecten en invalshoeken die de CR aanneemt en aanneemt, is de nationaal-revolutionaire Jünger, de soldaatachtige nationalist, waarschijnlijk boeiender dan de anarchist of de reiziger die nog min of meer ongerepte wilde werelden observeert of de entomoloog die zich overgeeft aan zijn “subtiele jacht”. Het is echter ook waar dat het centrale idee van de “Muur van de Tijd” niet zonder relevantie is. Van het Gaullisme of een soortgelijk Europeanisme is geen spoor meer te bekennen: Sarkozy en Hollande hebben de laatste overblijfselen van de Gaullistische onafhankelijkheid geliquideerd. Chiracs anti-Amerikaanse houding in 2003, ten tijde van de tweede Golfoorlog tegen Saddam Hoessein, is al een verre herinnering: weinigen herinneren zich nog de as Parijs-Berlijn-Moskou, gedefinieerd door Henri de Grossouvre. Anderzijds wekt de lange lijst van auteurs die Mohler in zijn door Jaspers gesponsorde dissertatie voorstelt, talloze intellectuele roepingen op. Het aantal proefschriften over deze auteurs is niet meer te tellen, ook al zijn zij in naam van een “politieke correctheid” al lang voor de letter verbannen. Niet al deze studies volgen dezelfde aanpak. Maar buiten de geschiedenis, in het wanordelijk tumult van de chaotische post-geschiedenis, zal deze wereld, lang begraven in steeds vager wordende herinneringen, opnieuw worden opgebouwd. Om een museum op te richten? Of om de premissen van een “grote terugkeer” te vormen?

De figuren van de rebel en de anarch worden gekenmerkt door een sterk verlangen naar vrijheid, dat niet losstaat van een notie van avontuur die bij Mohler aan de basis ligt van de waardigheid van de menselijke conditie. Is het individu, vrij en avontuurlijk, het archetype van de man die door de conservatieve revolutie werd geïdealiseerd?

Ja, de vrijheid van de schrijver, van de authentieke mens, de autonomie van de persoon, zijn onvermijdelijke eigenschappen van de rebel en de anarch. Beter nog: ze zijn daar, alleen, om ze te belichamen. In een filosofisch en theologisch dispuut met Thomas Molnar in het tijdschrift Criticon noemde Mohler dit “heroïsch realisme” (treffende naam!) “nominalisme”. De Nouvelle Droite, die alleen zijn bijdrage aan het debat met Molnar vertaalt, heeft op een gegeven moment de term “nominalisme” gebruikt om zijn heroïsch existentialisme uit te drukken, om een soort primaat van het bestaan over essenties te bevestigen, maar met gebruikmaking van andere narratieven en middelen dan die van Sartre. Nominalisme”, zoals Mohler het definieert, heeft weinig te maken met het nominalisme van de Middeleeuwen. Niet alleen de avontuurlijke held, de absolute Nietzschean, belichaamt het avontuur, maar ook de stille anarchist, de reiziger die zich verplaatst naar ongerepte werelden, de ontdekkingsreiziger die de bekoring van de ongerepte natuur trotseert, de vulkanoloog zoals Haroun Tazieff, de ontdekkingsreiziger die de bekoring van de ongerepte natuur trotseert, de vulkanoloog zoals Haroun Tazieff, commandant Cousteau of de waarnemer van grote land- of zeezoogdieren of de entomoloog, zijn ook figuren die het conformisme van miljoenen consumenten, de blatende kudde van posthistorische agglomeraties, afwijzen.

In de rangen van Nouvelle Droite heeft niemand de “avonturier” beter gedefinieerd dan Jean Mabire in een interview dat hij gaf aan Laurent Schang, nu een medewerker van Eléments. Mabire drukt er, zoals in zijn literaire kronieken verzameld in de bundel “Que lire?”, een authentiek existentialisme uit: een dat wil dat de mens geworteld is (in zijn vleselijk vaderland) en dat de ontwortelde mens hekelt. In deze duidelijke formule, in dit onderscheid dat de verdienste heeft van helderheid (met dank aan onze vriend Bernard Garcet!), hebben wij het vitale programma samengevat dat wij op onszelf moeten toepassen om echte rebellen en anarchen te worden en te blijven.

Vertaling: elementen

Oorspronkelijke tekst: https://philitt.fr/2016/03/03/robert-steuckers-la-demarche-spirituelle-de-junger-trouve-son-salut-dans-lecriture-et-dans-les-voyages/



Categorieën:Metapolitiek

Tags: , , , , , , , ,