Koude Oorlog 2.0

Salman Rafi Sheikh (2021)

Verdeelden de VS tijdens de Koude Oorlog de wereld in de “vrije” wereld van het westerse kapitalisme en de “nabije” wereld van het oosterse communisme om zichzelf op te werpen als de kampioen van de “vrije” wereld, dan gebruikt “Koude Oorlog 2.0” hetzelfde axioma om naar China te wijzen als het beste voorbeeld van de “nabije” wereld die de door de VS geleide QUAD-landen in toom moeten houden om de “vrije” Indo-Pacific te vestigen.

Hoewel Biden in zijn toespraak tot de Algemene Vergadering van de VN onvermurwbaar verklaarde dat de VS geen nieuwe Koude Oorlog willen, wijst de anti-Chinese opstelling die zij trachten op te bouwen en te militariseren door middel van overeenkomsten zoals het onlangs onthulde AUKUS op een algemene houding die wordt geschraagd door de concurrentie om de wereldmacht die de Koude Oorlog kenmerkte. Door China op agressieve toon de schuld te geven, lijken de VS, onder leiding van de heer Biden, een taal te bedenken om met de ASEAN/Zuidoost-Azië te communiceren en hun steun tegen China te winnen als bondgenoten van de VS. In de gezamenlijke verklaring van de QUAD-alliantie staat dat de aangesloten landen zich inzetten voor “een regio die de basis vormt van onze gedeelde veiligheid en welvaart, een vrije en open, maar ook ‘inclusieve en veerkrachtige’ Indo-Pacific”, en dat “wij ons samen inzetten voor de bevordering van een vrije, open en op regels gebaseerde orde, verankerd in het internationaal recht en vrij van dwang, om de veiligheid en welvaart in de Indo-Pacific en daarbuiten te vergroten”. Specifiek gericht tot de ASEAN staat in de verklaring dat “wij onze krachtige steun aan de eenheid en het centrale karakter van de ASEAN en de ASEAN-perspectieven op de Indo-Pacific opnieuw bevestigen, en onze bereidheid onderstrepen om met de ASEAN en haar lidstaten, het hart van de Indo-Pacific-regio, op een praktische en inclusieve manier samen te werken. Hoewel China in de verklaring niet wordt genoemd, toont de gerichtheid van de QUAD-alliantie op Zuidoost-Azië aan hoe de groep op directere wijze tegenwicht wil bieden aan China dan zij tot dusver heeft gedaan.

Meer retoriek dan actie

Een nadere beschouwing van QUAD maakt echter duidelijk dat de eerste zogenaamde “historische” bijeenkomst van leiders slechts vage verklaringen en toezeggingen heeft opgeleverd. Het gebrek aan concrete actie houdt niet alleen de QUAD in stand als een groep zonder interne strategische eenheid, maar toont ook aan hoe de lidstaten, hoewel bezorgd over China, blijven vermijden op de VS-bandwagon te springen om hun problemen met China op te lossen. De enige concrete maatregel in de verklaring is dat QUAD is begonnen met het “Quad Fellowship”, een onderwijsprogramma dat “100 beurzen voor afgestudeerden zal verstrekken aan vooraanstaande studenten in de wetenschappen, technologie, ingenieurswetenschappen en wiskunde in onze vier landen”.

Afgezien van deze beurs, blijkt zelfs uit een vluchtige blik op de verklaring een retorische verbintenis van deze landen om in de toekomst actie te ondernemen. Voorlopig is de QUAD snel in een winterslaap gegaan, omdat de meeste van haar leden het niet eens zijn met de Amerikaanse noodzaak om een buitenlands beleid te ontwikkelen om zich in de wereld te verankeren na de vernederende nederlaag in Afghanistan. Er zijn dan ook niet veel staten die zich graag door de VS laten dwingen tot een onnodige alliantie. De reactie op de AUKUS is bijvoorbeeld tekenend. Indonesië, dat de Australiërs als hun belangrijkste veiligheidspartner beschouwen, heeft zijn diepe bezorgdheid over de overeenkomst uitgesproken en gezegd dat het land “zeer bezorgd is over de voortzetting van de wapenwedloop en de machtsprojectie in de regio”.

De Maleisische premier Ismail Sabri Yaakob zei tegen de Australische premier Scott Morrison dat “AUKUS andere mogendheden ertoe zou kunnen aanzetten agressiever op te treden, vooral in de regio van de Zuid-Chinese Zee”. De Filipijnse minister van Defensie Delfin Lorenzana benadrukte de neutraliteit van zijn land ten opzichte van de AUKUS en zei dat Manilla goede bilaterale defensiebetrekkingen wil onderhouden met alle landen in de regio.

Evenzo is het gebrek aan enthousiasme dat de QUAD-alliantie blijft kenmerken, niet alleen te wijten aan het feit dat de meeste landen geen partners willen worden met de Verenigde Staten in hun “Koude Oorlog 2.0”, maar ook aan het feit dat het gebrek aan visie de aangesloten landen niet in staat stelt zich een voorstelling te maken van de potentiële of feitelijke voordelen die de groepering hun voor hun specifieke nationale belangen zou kunnen bieden. Dit is grotendeels te wijten aan het feit dat de VS trachten een bipolair beleid voor te stellen en uit te voeren op een ogenblik dat de wereld reeds multipolair is.

De Europese Unie voert steeds meer beleid dat niet aansluit bij dat van de Verenigde Staten. Zij heeft haar eigen strategie voor samenwerking in de Indo-Pacifische regio, wat betekent dat de landen in de regio veel mogelijkheden hebben om hun bruggen te slaan. Voor hen is de VS niet de enige optie.

Naast de EU heeft de ASEAN haar eigen regionale mechanismen en sterke bilaterale overeenkomsten met China om alle kwesties van wederzijds belang of conflicten op te lossen. Een andere belangrijke reden voor het gebrek aan belangstelling van de zijde van de QUAD-leden is dat de groep geen plan heeft om economische betrekkingen aan te knopen met de Indo-Pacifische regio, laat staan om geloofwaardige betrekkingen aan te knopen. Het legt de nadruk op een “vrije” Indo-Pacific en een militaristische aanpak, in schril contrast met China’s Belt & Road Initiative (BRI) en het Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP), het grootste handelsakkoord dat ooit in de geschiedenis is ondertekend. De gemilitariseerde aanpak van de VS die uit de AUKUS spreekt, is zeker geen overeenkomst die de ASEAN graag zal ondertekenen om haar belangen te beschermen, aangezien zij, ongeacht de aard van haar banden met China, niet met een Chinese militaire dreiging wordt geconfronteerd. ASEAN heeft, samen met andere landen zoals India, geen reden om de temperatuur in de regio op te drijven door zich formeel te verbinden met een groep die precies dat wil doen: het conflict militariseren.

Vertaling (uit het Frans): elementen

Oorspronkelijke tekst: New Eastern Outlook & http://aurorasito.altervista.org/?p=20046

En Les États-Unis cherchent à construire le QUAD dont personne ne veut    : Euro-Synergies (hautetfort.com)



Categorieën:Geen categorie, Geopolitiek

Tags: , , , , , , , ,