Heidens erfgoed: Catalaanse traditie van de magische kruiden van Sint-Jan

Llorenç Perrié Albanell (2021)

Vlak na het feest van de vuren van Sint-Jan was het traditie om bepaalde kruiden zonder scherp gereedschap te gaan verzamelen, die voor de gelegenheid “Sint-Janskruiden” werden genoemd. Ook elders in Europa schijnt een soortgelijke praktijk te bestaan, een verder bewijs van een gemeenschappelijk Europees heidens erfgoed. Deze traditie wordt in sommige dorpen nog in stand gehouden dankzij verenigingen die zich inzetten voor het behoud van het voorvaderlijk erfgoed.

Er zijn niet minder dan 27 verschillende soorten Sint-Janskruiden! De meest gebruikte in Catalaonië land zijn er vier: de “mort i viu”, of doorn, die de merkwaardige eigenschap heeft het hele jaar door te bloeien als hij op Sint-Jansdag is afgesneden; het Sint-Pieterskruid; Sint-Janskruid of verbena, beide komen overeen met de traditie van de kruiden van Sint-Jan; de bladeren van de notelaar.

Deze planten worden ofwel in de vorm van een kruis gevlochten, waarbij het Sint-Pieterskruid de vier takken van het kruis vormt en het Sint-Janskruid zijn plaats inneemt aan het uiteinde van de takken, ofwel worden ze in trossen of in kronen gemonteerd. Tegenwoordig heeft het kruis een uniek christelijk karakter, maar we kunnen het ook interpreteren vanuit een heidens gezichtspunt. Deze laatste, geplaatst in een cirkel, zal ons inderdaad herinneren aan het zonnewiel, vier takken voor vier seizoenen, maar ook aan de kruising van het horizontale en het verticale. De verticaliteit symboliseert in dit geval de geestelijke verheffing. De horizontale as symboliseert de straling van deze hoogte. De aldus bijeengebrachte kruiden worden aan de voorkant van de deuren van de huizen gehangen. Ze brengen geluk aan hen die de drempel oversteken.

Het bosje kruiden van Sint-Jan wordt in het Catalaans “ramallet” genoemd, en wordt het hele jaar door bewaard tot de nieuwe viering van de zomerzonnewende, wanneer het in het vreugdevuur wordt gegooid, terwijl de gedachte aan een geliefde, levend of dood, onze gedachten bezighoudt tijdens dit kleine ritueel dat ook verondersteld wordt geluk te brengen. De eigenschappen van deze kruiden zijn ook geneeskrachtig, vooral bij brandwonden en wonden.

Volgens sommigen was het zelfs de gewoonte om bij het maken van het Sint-Jansboeket het oude boeket te vervangen door een nieuw boeket en dit te laten weken in olijfolie die reeds was gewijd als geneeskrachtig preparaat om huidziekten of wonden te genezen, zowel van mensen als van dieren. Er bestaan nog andere tradities en legenden rond de zomerzonnewende in Catalonië, teveel om hier op te noemen.

Vertaling: rv

Oorspronkelijke tekst en foto: Héritage païen: Tradition catalane des herbes magiques de la Sant Joan (breizh-info.com)



Categorieën:Traditie

Tags: , , , ,