Nieuw NAVO-narratief richt zich tegen China

MK Bhadrakumar (2021)

De spanningen tussen de VS en China zullen zich in Azië afspelen en Washington creëert het  juiste klimaat om de NAVO in de strijd te betrekken.

De top van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) in Brussel op maandag herinnert ons er opnieuw aan wat voor een bedrog de Verenigde Staten in 1990 hebben gepleegd op de voormalige Sovjetleider Michail Gorbatsjov door hem te verzekeren dat de westerse alliantie “geen centimeter naar het oosten” zou uitbreiden zodra Moskou de Duitse eenwording zou toestaan en het Warschaupact zou opheffen.

Briefing Book nr. 613 van 12 december 2017, in het US National Security Archive dat zich bevindt aan de George Washington University in Washington, DC, luidt als volgt:

“De beroemde ‘geen centimeter naar het oosten’ verzekering van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken James Baker over de uitbreiding van de NAVO in zijn ontmoeting met Sovjetleider Michail Gorbatsjov op 9 februari 1990, maakte deel uit van een cascade van verzekeringen over de veiligheid van de Sovjet-Unie die westerse leiders aan Gorbatsjov en andere Sovjetambtenaren gaven gedurende het proces van de Duitse eenwording in 1990 en verder tot in 1991, volgens gederubriceerde Amerikaanse, Sovjet, Duitse, Britse en Franse documenten die vandaag zijn geplaatst door het National Security Archive aan de George Washington University.

“De documenten tonen aan dat meerdere nationale leiders het Midden- en Oost-Europese lidmaatschap van de NAVO overwogen en afwezen vanaf begin 1990 en tot in 1991, dat discussies over de NAVO in de context van de Duitse eenwordingsonderhandelingen in 1990 helemaal niet beperkt bleven tot de status van het Oost-Duitse grondgebied, en dat latere Sovjet en Russische klachten over misleiding over de NAVO-uitbreiding gefundeerd waren in schriftelijke contemporaine memcons en telcons op de hoogste niveaus.

“De documenten versterken de kritiek van voormalig CIA-directeur Robert Gates over het ‘doorzetten van de uitbreiding van de NAVO naar het oosten [in de jaren negentig], terwijl Gorbatsjov en anderen werd wijsgemaakt dat dat niet zou gebeuren’.

Het is dit koelbloedige verraad en achterbaksheid van de Bill Clinton regering dat vandaag de dag de meeste wenkbrauwen doet fronsen in de Russische geest, nu de NAVO de Zwarte Zee binnentrekt en naar de westelijke grenzen van Rusland neigt.

Het volstaat te zeggen dat de post-Koude Oorlogsdiplomatie van Washington in Europa een verbazingwekkend succes is geweest. De kern van de zaak is dat de VS nu in kritieke mate afhankelijk zijn van de NAVO:

– Om hun wereldwijde hegemonie uit te oefenen;

– Om een gevangen markt te verschaffen voor de export van honderden miljarden dollars aan Amerikaans wapentuig;

– Om de grote Europese mogendheden (vooral Duitsland) vast te pinnen in een alliantiesysteem dat een rem zet op hun strategische autonomie en het nastreven van een onafhankelijk buitenlands beleid;

– Om “strategische diepte” te verkrijgen om wereldwijd militaire operaties te ondernemen als deel van een alliantiesysteem in plaats van schaamteloos als een interventionistische macht;

– Om de inzet van duizenden Amerikaanse strijdkrachten en opslagplaatsen voor kernraketten in Europa te rechtvaardigen; en

– om de dominantie van de Verenigde Staten in het transatlantische systeem te verstevigen.

De NAVO doet denken aan het klassieke paradigma van iemand die helemaal opgedoft is en nergens heen kan. Zij moet steeds opnieuw een reden voor haar bestaan uitvinden. Rusland heeft die reden gegeven – hoewel Moskou niet van plan is gebieden buiten zijn grenzen te veroveren.

Natuurlijk is er ook geen sprake van een oorlog tussen de NAVO en Rusland, aangezien Rusland een thermonucleaire mogendheid is die de VS vele malen zou kunnen vernietigen.

In het slotcommuniqué van de NAVO-top wordt Rusland opnieuw in het vizier van de alliantie genomen. Het thema wordt uitgewerkt in zes paragrafen die gebaseerd zijn op een zelfbedieningsverhaal (paragrafen 9 t/m 15). En de hele opbouw van het bondgenootschap voor de nabije toekomst draait om het aanpakken van deze vermeende “Russische dreiging”.

Het nieuwe verhaal van de NAVO

Intussen wordt in het communiqué van Brussel voor het eerst in de geschiedenis van het bondgenootschap ook de opkomst van China genoemd als een potentiële uitdaging. De VS hebben hier de afgelopen jaren op aangedrongen en zijn erin geslaagd enkele verwijzingen naar China in het communiqué op te nemen (paragrafen 56-57). In het communiqué worden met betrekking tot China de volgende opmerkingen gemaakt:

– “China’s verklaarde ambities en assertief gedrag vormen systemische uitdagingen voor de op regels gebaseerde internationale orde en voor gebieden die van belang zijn voor de veiligheid van het Bondgenootschap”;

– De NAVO is bezorgd over het “dwangbeleid” van China;

– China “breidt zijn nucleaire vermogens snel uit” en ontwikkelt “een groter aantal geavanceerde overbrengingssystemen om een nucleaire triade tot stand te brengen”;

– China is “ondoorzichtig bij de tenuitvoerlegging van zijn militaire modernisering en zijn publiekelijk verkondigde strategie voor de fusie tussen militair en civiel”;

– China werkt militair samen met Rusland en heeft deelgenomen aan Russische oefeningen in het Euro-Atlantisch gebied; en

– De NAVO is bezorgd over China’s “veelvuldige gebrek aan transparantie en gebruik van desinformatie,” en China komt zijn internationale verplichtingen niet na en handelt “verantwoordelijk in het internationale systeem, met inbegrip van de ruimte, cyber, en maritieme domeinen, in overeenstemming met zijn rol als een grote mogendheid.”

Maar typisch is dat het communiqué de klap verzacht door een verzoenende houding te veinzen, door te zeggen dat de NAVO “een constructieve dialoog” onderhoudt en “kansen verwelkomt om” met China in gesprek te gaan over informatie-uitwisseling over respectieve beleidslijnen en activiteiten, om het bewustzijn te vergroten en mogelijke meningsverschillen te bespreken.

Het communiqué dringt er bij China op aan “zich op zinvolle wijze in te zetten voor dialoog, vertrouwenwekkende en transparantiemaatregelen met betrekking tot zijn nucleaire vermogens en doctrine. Wederzijdse transparantie en begrip zou zowel de NAVO als China ten goede komen”. 

Vergist u zich niet, dit is het handschrift van Washington op het NAVO-communiqué. Vandaar deze gemengde boodschap. Feit is dat veel Europese bondgenoten zich ongemakkelijk zouden voelen. China vormt immers geen militaire bedreiging voor de Westerse alliantie.

De Europeanen zien een uitdaging van China vooral in de economische sfeer – handel, investeringen, technologie, het opstellen van wereldwijde normen enzovoort.

China lijkt te hebben geanticipeerd op de streken van de Verenigde Staten. De missie van China bij de Europese Unie reageerde onmiddellijk met feiten en cijfers en wees erop dat de militaire uitgaven van Peking in 2021 US$ 209 miljard bedroegen in vergelijking met de $ 1,17 biljoen van het bondgenootschap, wat meer dan de helft is van de totale militaire uitgaven in de wereld en 5,6 keer zoveel als die van China.

In de Chinese verklaring stond: “Wij zullen onze soevereiniteit en ontwikkelingsbelangen onwrikbaar verdedigen, en de strategische aanpassingen en het beleid van de NAVO ten aanzien van China nauwlettend in de gaten houden.”

Een hoofdartikel in het staatsblad Global Times zei: “Deze NAVO-top kan worden gezien als een sleutelpunt in de houding van de VS en Europa ten opzichte van China in de veiligheidsarena. Washington heeft het doek opgehaald voor een politieke mobilisatiecampagne om het NAVO-blok te gebruiken om strategische concurrentie met China te voeren.

“De VS willen een narratief creëren dat hun eigen hegemonie gelijkstelt aan het collectieve strategische voordeel van het Westen en een consensus vormen tussen 30 landen. Zolang de NAVO-landen gebonden zijn door een gemeenschappelijke haat tegen China, zullen de belangenbanden tussen de westerse landen en China [hun] morele basis verliezen en kunnen de VS kleine Europese landen dwingen om hun China-strategie te dienen, door hen politiek uit te buiten voor de belangen van de VS.”

Quad is een shaggy-dog verhaal

Pekings diplomatieke tegenzet zal erin bestaan de samenwerking tussen China en de EU te versterken. Het werkt in China’s voordeel dat de VS niet het soort invloed heeft om de EU beleid op te leggen dat zij binnen het NAVO-platform heeft. (De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft al geadviseerd voorzichtig te zijn met het sluiten van de NAVO-deur voor China).  

Wat is de strategie van Washington bij het creëren van een China-vector voor de NAVO, die in eerste instantie is opgericht voor de veiligheid van de Euro-Atlantische ruimte?

Hier zijn de parallellen treffend met het midden van de jaren negentig, toen de VS de aan Gorbatsjov gedane toezeggingen de rug toekeerden en doorgingen met de uitbreiding van de NAVO, vooruitlopend op een Russische wederopstanding in een denkbare toekomst.

De VS verwachten dat China in het komende decennium zal moeten worden verhinderd hen in te halen als de grootste wereldmacht. De VS hebben een alliantiesysteem nodig om de opkomst van China het hoofd te kunnen bieden. De Quad is in werkelijkheid een shaggy-dog verhaal.

Ten tweede had de regering-Clinton, om de Russische bezorgdheid over de oostwaartse uitbreiding van de NAVO weg te nemen, Boris Jeltsin aangeboden dat Moskou zou worden geraadpleegd over de NAVO-plannen. Zo werd de NAVO-Rusland Raad geboren. Maar het was een loos gebaar, want de VS deden toch maar wat ze wilden met de NAVO-uitbreiding.

Evenzo is de bewering van de NAVO dat zij een “constructieve dialoog” met China voert, pure drogredenering. De NAVO zal een tijdje de charade van een dialoog opvoeren om de Chinese zenuwen te kalmeren en dan binnen twee tot hooguit drie jaar de handschoenen uittrekken.

Ten derde was de uitbreiding van de NAVO in de jaren negentig nuttig voor Washington om een venster te creëren voor een verenigd strategisch standpunt met de Europese bondgenoten ten opzichte van Rusland. Evenzo hebben de VS het afgelopen jaar of twee hard gewerkt om de Europese bondgenoten aan boord te krijgen van hun strategie ten aanzien van China. De NAVO wordt de spil waar dit werk in uitvoering het best kan worden aangepakt.

Ten vierde heeft de uitbreiding van de NAVO in de jaren negentig onvermijdelijk de Russische aspiraties om deel uit te maken van een nieuwe gemeenschappelijke veiligheidsruimte tussen Vancouver en Vladivostok bemoeilijkt. Integendeel, de VS verzekerden zich van zeggenschap in de bilaterale betrekkingen van Rusland met de NAVO-landen.

Een soortgelijke VS-strategie is hier aan het werk om de betrekkingen van China met zijn Europese partners te bemoeilijken. Nu al zou de VS zijn belangrijkste NAVO-bondgenoten kunnen blokkeren om met China samen te werken op het gebied van 5G-technologie (telecom van de vijfde generatie). De VS willen China’s Belt and Road-projecten in Europa om veiligheidsredenen uit de weg ruimen.

Volgens de NAVO-richtsnoeren zou China uiteindelijk ook de toegang tot westerse technologieën kunnen worden ontzegd.

Waarheen “Aziatische Eeuw”?

Ten slotte duwen de VS China, net als Rusland, in de richting van een zinloze wapenwedloop. Natuurlijk creëert dit de grondgedachte voor hogere defensie-uitgaven door de NAVO-landen, wat op zijn beurt de export van Amerikaanse militaire technologie naar Europa zou bevorderen.

De F-35 Lightning II’s van Lockheed Martin zullen naar verwachting tot 2035 met honderden, zo niet duizenden, aan Amerikaanse bondgenoten worden verkocht. Japan (147 toestellen), Zuid-Korea (80) en Australië (tot 100) zijn nu al de geplande eerste kopers.

De NAVO is een lucratieve jachtgrond voor de Amerikaanse wapenindustrie. Hoe groter de dreigingsperceptie van de NAVO, hoe groter de ruimte voor Amerikaanse wapenexport.

Uiteindelijk zal het feit dat de NAVO China als een systemische uitdaging aanmerkt, ingrijpende gevolgen hebben voor de internationale veiligheid. Op het eerste gezicht zal het China en Rusland nog dichter bij elkaar brengen.

Naarmate de strategische beheersing van China door de VS toeneemt, zal Peking onder druk komen te staan om zijn afschrikking te vergroten en het aantal in gebruik genomen kernkoppen en DF-41’s, de strategische raketten die in staat zijn tot lange-afstandsaanvallen en een grote overlevingskans hebben, snel op te voeren.

China zal op zijn hoede zijn wat zijn soevereiniteit betreft en zal zich voorbereiden op een hevige krachtmeting.

Hu Xijin, de hoofdredacteur van Global Times, schreef onlangs: “In dit scenario zal een groot aantal Dongfeng-41, en JL-2 en JL-3 [beide intercontinentale-afstands onderzeeboot-gelanceerde ballistische raketten] de pijler van onze strategische wil vormen. Het aantal kernkoppen van China moet zo groot worden dat de Amerikaanse elite huivert bij het idee om een militaire confrontatie met China aan te gaan.

Er is een Afrikaans spreekwoord: “Als olifanten vechten, is het gras de dupe.” Zeker is dat de Aziatische regio het theater aan het worden is waar de spanningen tussen de VS en China zich zullen afspelen. Dit zou onvermijdelijk een schaduw werpen op de buitengewone vooruitzichten voor groei en ontwikkeling van de regio.

De vooruitzichten voor de “Aziatische Eeuw” kunnen afnemen. En dat kan alleen maar prachtig uitpakken voor de VS, maar de Aziatische landen zelf zullen bekaaid uit komen.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Indian Punchline en Globetrotter, die het aan Asia Times hebben verstrekt.

Vertaling: rv

Oorspronkelijke tekst: NATO’s new narrative sees China as a challenge – Asia Times



Categorieën:Geopolitiek

Tags: , , , ,