Ceuta, Griekenland, Mayotte: extra-Europese immigratie als geopolitiek wapen

Paul Tormenen, jurist en specialist in migratievraagstukken (2021)

Op maandag 17 mei zijn bijna 6.000 illegale immigranten uit Marokko de Spaanse enclave Ceuta, gelegen in Noord-Afrika, binnengekomen. Deze massale toevloed, die alle kenmerken van een invasie vertoont, illustreert eens te meer dat sommige regeringen illegale immigratie gebruiken als een middel om geopolitieke druk uit te oefenen. In dit geval wilden de Marokkaanse autoriteiten, door duizenden migranten de grens te laten oversteken, protesteren tegen het feit dat Spanje een leider van het Polisario-front heeft opgevangen voor medische behandeling.

Illegale immigratie als instrument voor destabilisatie

Er is geen gebrek aan voorbeelden van pogingen tot destabilisatie waarbij in de afgelopen jaren migratie als wapen werd gebruikt. Van de eenvoudige dreiging tot de uitvoering laten deze operaties de Europese landen heel vaak machteloos achter.

Islamitische Staat dreigt 500.000 migranten uit Libië te sturen: in 2015 dreigde Islamitische Staat 500.000 migranten van de Afrikaanse kust naar Europa te sturen als Europese landen zouden ingrijpen in Libië. Volgens afgeluisterde gesprekken bestond er geen twijfel over dat Daech van plan was migranten te gebruiken als een “psychologisch wapen” tegen de Europese bevolking en regeringen. De Islamitische Staat wilde aldus verhinderen dat soldaten uit Europese landen, met name Italië, naar dit land zouden worden gezonden om agressieve expansie tegen te gaan.

Hoewel het dreigement van Islamitische Staat niet is uitgekomen, is de voorspelling van Muammar Kadhafi dat de Middellandse Zee zonder zijn controle over Libische kust in een “zee van chaos” zou veranderen, gedeeltelijk uitgekomen: sommige eilanden (Lampedusa, enz.) en Europese steden lijken volledig te zijn overrompeld door de omvang en de gevolgen van de illegale immigratie die over zee aankomt.

In Mayotte is illegale immigratie zeer nuttig voor de Unie van de Comoren

In de Comoren-archipel is illegale immigratie een belangrijk element in de spanningen tussen Mayotte en de naburige eilanden van de Unie der Comoren. Door de verschillen in levensstandaard tussen de gebieden trekken veel inwoners van de Comoren naar het Franse eiland Mayotte. De overeenkomst die in 2019 tussen de Unie van de Comoren en Frankrijk is gesloten om de terugkeer te organiseren van illegale immigranten die in Mayotte zijn aangekomen, is niet geslaagd in het beteugelen van deze ongecontroleerde immigratie.

Een Mauritaans afgevaardigde aarzelt niet om te verklaren dat de Comoren “illegale immigratie gebruiken als een massavernietigingswapen tegen elke ontwikkeling” van Mayotte. Men kan zich inderdaad afvragen of de Comorese autoriteiten, door de chaos die op het Franse eiland is ontstaan als gevolg van de massale illegale immigratie toe te laten, er niet op rekenen dat de Franse autoriteiten dit overzeese gebied “loslaten”.

Erdogan lanceert de migranten naar de aanval op de Griekse grenzen

Al in maart 2017, nauwelijks een jaar na het mede opstellen van een gezamenlijke verklaring waarin zijn land zich verplichtte de grens met Griekenland te bewaken, begon de Turkse president Erdogan Europese landen te bedreigen om migranten op zijn grondgebied massaal door te laten naar Europa. Het begin van het jaar 2020 stond in het teken van de uitvoering van dit dreigement.

Terwijl de stroom illegale immigranten naar Griekenland al enkele jaren aan het toenemen was, werden de sluizen eind februari 2020 opengezet met de “officiële” aankondiging van de Turkse regering dat de Grieks-Turkse grens zou worden opengesteld.

Op 7 maart 2020 verzamelden zich duizenden “migranten”, in feite illegale immigranten, jonge mannen, uitzonderlijk Syrisch, aan de grens en gingen, voor sommigen van hen, de confrontatie aan met de Griekse ordestrijdkrachten. De mobilisatie van verschillende Europese landen om de Griekse veiligheidstroepen aan de Grieks-Turkse grens te versterken was noodzakelijk om de door de neo-sultan Erdogan gewenste migratiechaos te voorkomen. In dit geval ging het erom een armworstelpartij met de Europese Unie aan te gaan over de financiering van het onderhoud van miljoenen migranten in Turkije.

Marokkaanse autoriteiten laten duizenden illegale immigranten door

De laatste episode, die vooral de Europeanen zorgen baart, is dat op 17 mei 2021 enkele duizenden Marokkanen zich een weg over de grens naar Ceuta hebben gebaand, soms door Spaanse douanebeambten aan te vallen. Deze overtochten waren alleen mogelijk met de stilzwijgende toestemming van de Marokkaanse autoriteiten. Het gaat  ongetwijfeld om represailles van de Marokkaanse regering nadat de Spaanse regering had toegestaan dat een leider van het Polisario-front, een activist voor de autonomie van de Westelijke Sahara, in Spanje werd behandeld.

Wat kunnen we leren van deze verschillende gebeurtenissen?

De instrumentalisering van illegale immigratie voor geopolitieke doeleinden draait rond een aantal gemeenschappelijke punten.

– Er zijn redenen voor een geschil (diplomatiek, economisch, enz.) tussen de landen vanwaar de migranten vertrekken en de landen van bestemming.

– De Europese Unie heeft de landen van herkomst van de migranten (Turkije, Libië, Marokko, Tunesië) belast met het toezicht op en de preventie van het illegale vertrek over zee of over land.

– De verschillen in levensstandaard tussen de landen van herkomst en van bestemming van de migranten creëren een aanzienlijke kloof die alleen kan worden voorkomen door een vastberaden optreden van de grens- en kustwacht van de landen van bestemming.

– De autoriteiten in de landen van herkomst hebben de migranten een signaal gegeven dat de grenzen tijdelijk open zijn. Het openen van de sluizen veroorzaakt een massale toestroom van illegale immigranten en het onmiddellijk overschrijden (of pogen over te steken) van de grens.

– De landen van herkomst van de migranten verwachten voordeel te halen uit de destabilisering van de landen van bestemming van de migranten.

De Europese Unie, die altijd zo snel toestemming geeft voor illegale immigratie in de Middellandse Zee, sluit tijdens dit soort opeenvolgingen de ogen voor de pushbacks en collectieve deportaties van illegale immigranten die worden georganiseerd door landen die door de migratie geteisterd worden. Dit is vastgesteld aan de Grieks-Turkse grens, waar in maart 2020 pushbacks werden georganiseerd om het hoofd te bieden aan echte aanvallen die door de Turkse regering werden geleid. Zeer recent hebben de Spaanse autoriteiten onmiddellijk collectieve deportaties georganiseerd van een groot aantal illegale immigranten die in Ceuta waren aangekomen. Deze oplossing is echter niet langer toegelaten door internationale verdragen die door de EU-lidstaten zijn geratificeerd en door het Gemeenschapsrecht.

Door derde landen te belasten met een deel van een kerntaak van staten, de bescherming van de grenzen, heeft de Europese Unie de Europese landen ertoe gebracht minder op hun hoede te zijn. Deze staan nu volledig machteloos tegenover een massale en gecontroleerde toevloed van illegale immigranten, zoals onlangs het geval was in Ceuta. Het uitbesteden van d grensbescherming brengt ook het risico met zich mee dat de staten die steun van de Europese Unie ontvangen om het vertrek uit hun land te voorkomen, de inzet zullen verhogen.

In dit soort context, en meer in het algemeen in de strijd tegen illegale immigratie, is het niet alleen de immigratiewetgeving, die buitensporig gunstig is voor illegale immigranten, die moet worden gewijzigd. Het gaat er ook om de volledige controle over de handhaving van de grenzen terug te nemen, hetgeen van essentieel belang is voor de Europese landen, in plaats van te vertrouwen op derde landen die sterk uiteenlopende belangen hebben en die deze gedelegeerde opdracht bovendien als chantagemiddel kunnen gebruiken. Zijn onze leiders klaar voor deze Copernicaanse revolutie?

Vertaling: rv

Oorspronkelijke tekst: Ceuta, Grèce, Mayotte : l’immigration extra-européenne comme arme géopolitique (polemia.com)



Categorieën:Geopolitiek

Tags: , , , , , , ,