Mongolië: geopolitiek belang

(2021)

Het huidige Mongolië is een van de beste voorbeelden van de betrekkelijk snelle en succesvolle omvorming van een voormalig socialistisch land tot een modern, dynamisch en democratisch land met een meerpartijenstelsel, een markteconomie en een open buitenlands beleid.

Mongolië, dat nog maar enkele decennia geleden aan de rand van de internationale politiek stond, trekt steeds meer de aandacht van de internationale gemeenschap, politici, politicologen, economen, bedrijfsleiders en de media. Een aantal geopolitieke, strategische, economische en andere factoren hebben geleid tot een groeiende belangstelling voor Mongolië. Het land, dat een belangrijke strategische positie inneemt in het diepe binnenland van Azië, wordt het toneel van openlijke en heimelijke politieke en economische rivaliteit tussen onder meer Rusland, China, de VS, Japan, de EU, het VK, Canada en Zuid-Korea.

De ligging van Mongolië is van strategisch belang, aangezien het aan de “ruggengraat” van China ligt, maar ook in de “buik” van Rusland.

Naast de bilaterale banden met het buitenland maakt Mongolië actief gebruik van de multilaterale vorm van internationale samenwerking en neemt het deel aan talrijke intergouvernementele organisaties. Men behoeft slechts gezaghebbende organisaties als de VN, de SCO, de OVSE, de NAVO en de ASEM te noemen, waaraan Mongolië in verschillende mate deelneemt, om te begrijpen hoezeer Mongolië betrokken is bij de internationale betrekkingen.

Ondertussen kampt het land met ernstige economische problemen. Toen in het begin van de jaren 2000 de grondstoffenprijzen de hoogte ingingen – vooral goud en koper, waarvan Mongolië er een overvloed heeft – werd het land korte tijd de snelst groeiende economie ter wereld, met de meest winstgevende aandelenmarkt. Stoffige gouddelvers uit Noord-Amerika en Europa dronken dure brandewijn in overdadige nachtclubs in Ulaanbaatar. Maar de mijnbouwhausse was van korte duur, en in 2017 moest Mongolië zich tot het Internationaal Monetair Fonds wenden voor financiële hulp.

Het zou gemakkelijk zijn om de moeilijkheden van Mongolië toe te schrijven aan de zogenaamde “grondstofvloek” die landen treft die zwaar investeren in een klein aantal grondstoffen zonder in staat te zijn te diversifiëren. Vandaag is Mongolië een gijzelaar van de grondstofprijzen. Mongolië staat dagelijks voor zeer grote uitdagingen bij het behoud van zijn democratie en vecht om te overleven.

De plaats van Mongolië in het huidige systeem van internationale betrekkingen is inderdaad uniek. Ten eerste zijn er slechts twee landen in de wereld – Rusland en China – die een grens met Mongolië delen. Beide buurlanden zijn grootmachten. Het zijn immers beide grootmachten, hetgeen van grote invloed is op de geopolitieke betekenis van de positie van Mongolië en de belangstelling van de buitenwereld voor het land.

Ten tweede is Mongolië niet alleen een object in de nieuwe machtsverdeling in het Grote Spel. Met een bevolking van iets meer dan drie miljoen en een economisch en buitenlands beleidspotentieel dat niet te vergelijken is met dat van zijn buren, is het een actieve deelnemer aan internationale aangelegenheden en een bijdrager aan de politieke agenda. Mongolië is echter nog niet aangewezen als gelijkwaardige partner van Rusland en China, de reuzen van de beschaving. Dit feit geeft aanleiding tot een hele reeks problemen die moeten worden opgelost.

Hoewel Mongolië verklaart dat alle buitenlandse partners waarmee het samenwerkt gelijkwaardig zijn, is het mogelijk enkele van hen aan te wijzen waarmee van Mongoolse zijde de hoogste prioriteit wordt gegeven. Tot dusver heeft Mongolië strategische partnerschappen gesloten met vijf landen: Rusland (in 2006), Japan (in 2010), China (in 2014), India (in 2015) en de Verenigde Staten (in 2019). Met alle andere buitenlandse partners onderhoudt Mongolië betrekkingen van minder belang. Tegelijkertijd kan zelfs onder de bovengenoemde vijf landen een conventionele hiërarchie worden vastgesteld. Het is geen toeval dat vooral met Moskou, Tokio en Peking strategische partnerschappen zijn aangegaan. Deze voorkeuren zijn het gevolg van een aantal objectieve omstandigheden van geografische, politieke, economische en andere aard.

Het is een feit dat Mongolië enerzijds duidelijk verschilt van zijn buren en anderzijds nauw met hen verbonden is door historische en culturele banden. In de wereldgeschiedenis wordt de dertiende eeuw terecht het tijdperk van het Mongoolse Rijk genoemd, gesticht door Genghis Khan. Nadat zij bekend waren geworden in de hele bewoonde wereld van Eurazië, sloten de Mongolen zich aan bij andere grote veroveringsvolken en verklaarden zich een volk dat een aparte beschaving vertegenwoordigde. Vanaf de 17e eeuw maakte de grootsheid van Mongolië als politieke kern van de Euraziatische beschaving echter plaats voor een eeuwenlange afhankelijkheid van het Qing-rijk.

De ommezwaai van Elbegdorj ten opzichte van zijn zuiderbuur onderstreept de agressieve houding van China in de regio, alsook de moeilijkheden waarmee kleine landen te kampen hebben in hun betrekkingen met grootmachten waarvan zij voor hun economische ontwikkeling steeds afhankelijker worden (China verbruikt momenteel ongeveer 90% van alle Mongoolse export). Hoe zullen zij kiezen tussen democratische waarden en welvaart wanneer de wereld bijeenkomt in rivaliserende kampen onder leiding van Washington en Peking?

Mongolië hoopt zich in te dekken door zowel een “NAVO-partner” te zijn (samen met landen als Japan en Nieuw-Zeeland) als een waarnemer in de Shanghai Cooperation Organization (SCO). Het risico voor een land als Mongolië, zoals voor veel van China’s buurlanden, is echter dat de vijandigheid tussen de landen zal toenemen – en dit zal dwingen tot een duidelijke keuze van partij.

Interessant is hoe de nabije toekomst van Mongolië, gelegen tussen de twee reuzen Rusland en China, zal evolueren onder invloed van hun geopolitiek die de huidige wereldsituatie bepaalt.

Rusland, dat tot de 17e eeuw door de Mongolen werd beheerst, is sterker geworden en is een van de weinige landen geworden die de wereldpolitiek bepalen. Hoewel China vandaag de dag de omzet van de buitenlandse handel van Mongolië domineert, blijft Mongolië strategisch afhankelijk van Rusland.

Dit alles stelt ons in staat Mongolië met een gerust hart te classificeren als een actief subject van de moderne wereldpolitiek. Maar het is nog erg jong en kwetsbaar. De levensvatbaarheid ervan kan door een aantal externe omstandigheden aan het wankelen worden gebracht. In de huidige turbulente wereld van informatieoorlogen, economische sancties en militaire conflicten kan de nationale veiligheid van Mongolië alleen worden gewaarborgd door nauwe organische banden in voortdurende dialoog met de buurlanden. De belangrijkste uitdaging voor Mongolië op het internationale toneel is dan ook om zijn naaste en verre buren de intrinsieke waarde te laten zien van een vreedzame dialoog voor het behoud van zijn nationale veiligheid.

Conclusie: Mongolië bevindt zich in een uiterst precaire positie, zowel geografisch, demografisch als economisch. Door land ingesloten en geïsoleerd in Oost-Azië, heeft het de laagste bevolkingsdichtheid van alle soevereine staten in de wereld. Drie miljoen mensen in een land zo groot als Alaska leven naast 133 miljoen Russen in het noorden en 1,4 miljard Chinezen in het zuiden. Het land heeft ook een van de koudste klimaten ter wereld. Hoewel deze factoren de economie van Mongolië grotendeels beperken, heeft het land ’s werelds beste kasjmier, een enorm potentieel voor eco-cultureel toerisme en, het allerbelangrijkste, enorme mineraalreserves.

Uiteindelijk blijft Rusland de ultieme garant voor de soevereiniteit van Mongolië. Het heeft een duidelijk en blijvend belang bij een onafhankelijk Mongolië, en zijn strategische controle over de Mongoolse energie- en transportsectoren zal het tot een geduchte tegenstander maken in geval van toekomstige Chinese dreigingen, zij het van economische, politieke of militaire aard.

Vertaling: rv

Oorspronkelijke tekst: https://katehon.com/ru/article/geopoliticheskoe-znachenie



Categorieën:Geopolitiek

Tags: , , , , , ,