Groenland: een historisch-politiek overzicht na de verkiezingen

Enric Ravello Barber (2021)

De verkiezingen van 6 april  2021 leverden een grote overwinning op voor de linkse eco-onafhankelijkheid van de Inuit (Eskimo): de partij Inuit Ataqatiglit (IA, ”Gemeenschap van het volk” in het Inuit) behaalde 36,6%, veel meer dan de 25,5% die in 2018 werd behaald, en werd opnieuw de grootste partij van het eiland ten koste van de pro-onafhankelijke sociaaldemocraten van Siumut (‘Voorwaarts’ in het Inuit). Sinds 2005 zijn IA en Siumut afwisselend aan de macht, hetzij in een coalitie, hetzij een van beide met een meerderheidsvertegenwoordiging. De leider van de IA, Mute Egede, zal de volgende premier van het eiland worden, hoewel hij om een regering te vormen de steun van ten minste vier afgevaardigden nodig heeft, die met haar 2,4% de centristische pro-onafhankelijkheidspartij Naleraq (“Nazaten van ons land” in het Inuit), die 2,4% behaalde, achter zich heeft gekregen. De Naleraq-partij is ideologisch dezelfde mening toegedaan als de IA, met name wat betreft het hoofdthema van deze verkiezingscampagne: het verzet tegen het project voor de exploitatie van de vindplaatsen van zeldzame aardmetalen en uranium in Kvanefjeld, die in handen zijn van een Australische onderneming, waarachter China schuilgaat.

Waarom is Groenland Deens?

Groenland maakt geografisch deel uit van het Amerikaanse continent; merk op dat de scheiding tussen Europa en Amerika in de Noord-Atlantische Oceaan loopt door het westelijke deel van het grondgebied van een ander nabijgelegen eiland, IJsland. Evenals de rest van de Arctische gebieden van Noord-Amerika werd het vanaf ten minste het 3e millennium v. Chr. bevolkt door een bevolking waaruit de zogenaamde Dorset-cultuur zou voortkomen.

Erik Thorvaldsson, beter bekend als Erik de Rode – een Noorse Viking die naar IJsland was gevlucht – was de eerste Europeaan die in 982 in Groenland aankwam. Na hem kwamen vanaf die datum verschillende Noorse Vikingfamilies uit IJsland aan op de kust van Groenland, waar zij nederzettingen stichtten in het zuiden en westen van het eiland.

Erik de Rode noemde het eiland “Gron (groen) Land” om het aantrekkelijk te maken voor de Vikingen die in de daaropvolgende decennia aankwamen en het gebied exploiteerden door er vee te houden. De Scandinaviërs namen de controle over het eiland over en in 1261 werd het een deel van de Noorse kroon.

De klimaatverandering in Europa en het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan, die in de 16e eeuw begon en bekend staat als de “Kleine IJstijd”, bracht een plotselinge verandering in de geo-economische omstandigheden teweeg. De Scandinavische kolonisten werden dubbel getroffen door deze verandering: enerzijds was hun productieve economische systeem onverenigbaar met de extreme koude en anderzijds was de route naar IJsland en Noorwegen, die voor hun overleven van vitaal belang was, afgesneden. Een andere wrede beslissende factor was de komst op het eiland van de Inuit – de huidige Eskimo’s – uit Siberië, die het Dorset-volk uitroeiden in het noorden van het huidige Canada, van waaruit zij Groenland naderden en hun veroveringspolitiek voortzetten op het Dorset-volk – dat in feite voorgoed uit de geschiedenis verdween. Deze verovering en uitroeiing van de plaatselijke bevolking was ook gericht tegen de Noorse kolonisten, die reeds verzwakt en geïsoleerd waren. Met andere woorden, de Inuit zijn niet de oorspronkelijke bevolking van Groenland, maar de derde en laatste die er aankwamen en waren dus de hoofdrolspelers in de uitroeiing van de twee voorgaande volkeren: de Dorset en de Europese kolonisten; een belangrijk feit om te onderstrepen in deze tijden waarin we het hebben over     de schuld van een volk voor feiten uit zijn geschiedenis.

In 1721 ging de Noorse zeevaarder Hans Egede naar Groenland met het idee om na te gaan of er afstammelingen waren van de middeleeuwse Scandinavische kolonisatie; hij ontdekte dat er van deze bevolking geen spoor te bekennen was. Hij besloot toen de plaatselijke bevolking te kerstenen, en na hem vestigden Noorse en Deense families zich op het eiland, dat toen deel ging uitmaken van één Scandinavisch (Deens-Noors) koninkrijk. In 1814, na de splitsing van het Koninkrijk Denemarken-Noorwegen, werd Groenland een Deense kolonie. Jaren later, in 1953, hield de koloniale status op te bestaan en werd het een Deens grondgebied, dat in 1979 de status van “home rule” kreeg, die in 2008 werd verlengd na bij referendum te zijn goedgekeurd, terwijl het in handen blijft van de Deense regering, die het beheer van de defensie en het buitenlands beleid blijft controleren en waarvan de subsidies van vitaal belang zijn voor de economie van het eiland.

Groenland op het kruispunt van de nieuwe arctische ruimte

De uitslag van de verkiezingen zal – voorlopig – een verlammende invloed hebben op de winning van uranium en zeldzame aardmetalen, twee mineralen die van essentieel belang zijn voor de fabricage van mobiele telefoons, elektrische voertuigen en wapens van de nieuwe generatie, mineralen waarvan China de belangrijkste producent is, maar dat op quasi-monopolistische wijze de wereldmarkt in handen wil krijgen. Maar Kvanefjeld is niet de enige storting in Chinese handen. China exploiteert ook verschillende andere afzettingen in Groenland. Chinese geologen hebben vastgesteld waar de “superieure hulpbronnen” zich bevinden, precies die “die China dringend nodig heeft”. Chinese banken zijn zelfs betrokken bij de financiering van een grote zinkmijn in de Citronen Fjord aan de noordkust van het eiland, ter versterking van China’s strategie voor het verkrijgen van Arctische mineralen.

Groenland is een strategisch en geopolitiek punt van vitaal belang geworden, een punt van confrontatie tussen de drie grote mogendheden van onze tijd: China, de Verenigde Staten en Rusland, die het als een cruciaal element beschouwen voor de overheersing van een nieuwe sleutelruimte: het Noordpoolgebied, dat steeds belangrijker zal worden naarmate de dooi voortschrijdt en de Arctische communicatieroute open komt te liggen. Een nieuwe ruimte die voorbestemd is om het strijdtoneel te worden van hevige gevechten tussen de drie belangrijkste wereldspelers.

De Verenigde Staten, die het sinds het begin van de vorige eeuw als een anomalie beschouwen dat een geografisch Amerikaans grondgebied in Europese handen is, een grondgebied dat bovendien van cruciaal belang is voor hun militaire en strategische belangen. Washington heeft militaire bases op het eiland. Herinner je dat Donald Trump in 2019 een koopaanbod deed dat door de Deense regering werd afgewezen; hij was niet de eerste Amerikaanse president die het eiland van Kopenhagen probeerde te kopen.

China, dat naast zijn militaire en minerale belangen de Arctische route opvat als de noordelijke variant – de Arctische Zijderoute – die zijn nieuwe zijdeweg over land door het hart van Eurazië completeert.

Rusland, dat reeds in de Sovjettijd een begin heeft gemaakt met zijn Arctische strategie, zal niet achterblijven in de wedloop om deze ijzige oceaan van het hoge noorden te beheersen. Hoewel het eiland onder Deense soevereiniteit valt, toont Europa eens te meer zijn onbestaanbaarheid als politieke actor in de multipolaire wereld van de 21e eeuw.

De vraag die na deze verkiezingen rijst, is de volgende: zullen 56 000 Groenlanders werkelijk in staat zijn zich te verzetten tegen de grote geopolitieke dynamiek van dit nieuwe tijdperk van de wijde ruimten?

Vertaler: rv

Oorspronkelijke tekst: Ex: https://www.enricravellobarber.eu/

En Euro-Synergies (hautetfort.com)



Categorieën:Geopolitiek

Tags: , , , , , , ,