Rusland en Europa: de grote kloof

Héléna Perroud (2021)

Wij geven hieronder een standpunt weer van Héléna Perroud, gepubliceerd op Geopragma.fr en gewijd aan de immer diepere kloof tussen Rusland en Europa, vrucht van een langetermijnbeleid onder leiding van de pro-Atlantische strategen. Héléna Perroud die vlot Russisch spreekt, en Duits onderrichtte, voormalig directeur van het het Institut français in Sint-Petersburg en voormalig medewerker van Jacques Chirac in het Elysée, publiceerde een essay getiteld Un Russe nommé Poutine (Le Rocher, 2018).

Een opmerkzame Europeaan, Winston Churchill, zei in 1939 over Rusland dat het “een rebus gewikkeld in mysterie binnen een enigma” is. Het tweede deel van zijn zin wordt vaak vergeten, want hij voegde eraan toe: “Maar er is misschien een sleutel. Die sleutel is het Russische nationale belang.” Helaas zijn de misverstanden en het onbegrip tussen het Westen en Rusland niet nieuw, maar de laatste weken hebben ze een gevaarlijk punt bereikt en zijn ze omgeslagen in regelrechte vijandigheid: het gerommel in Oekraïne, de wals van diplomatenuitzettingen, de schokken van de Navalny-affaire, de beschuldigingen van cyberaanvallen en de nieuwe pakketten sancties tegen Rusland…

De episode die in 2014 begon rond de Krim en Oekraïne heeft een periode ingeluid waarvan de volledige gevolgen nog niet zijn gemeten. Rusland in de rol van agressor, dat de Krim annexeert en Oekraïne wil opsplitsen, is een van de mogelijke lezingen van de gebeurtenissen die zich sinds 2014 hebben voorgedaan. Het is echter verbazingwekkend dat in de analyses in de westerse media, Amerikaanse en Europese, zeer weinig waarnemers verwijzen naar een boek dat niettemin een referentie is en dat te danken is aan een van de grootste Amerikaanse deskundigen op het gebied van de geopolitiek: Brzezinski’s The Grand Chessboard, opgedragen aan zijn “studenten, om hen te helpen de wereld van morgen vorm te geven”. De data zijn belangrijk. Dit boek kwam uit in 1997, in een tijd dat het slecht ging met Rusland. Jeltsin, die in 1996 slecht werd herkozen, was met tussenpozen aan de macht en had niet veel meer in de hand, verteerd door zijn gezondheidsproblemen. De lonen werden niet uitbetaald, de levensverwachting was het laagst en de Tsjetsjeense separatisten waren de baas. Het leidende beginsel van het boek is dat Rusland in de rol van regionale macht moet worden ingeperkt om de “pax americana” in de wereld tot stand te brengen, en dat daartoe een aantal satellietlanden van Rusland moet worden losgemaakt: de Centraal-Aziatische republieken en de landen van Oost-Europa, waarbij de hoofdrol is weggelegd voor Oekraïne. Brzezinski schrijft onomwonden: “Oekraïne is echter de essentiële inzet. Het proces van uitbreiding van de Europese Unie en de NAVO is aan de gang. Oekraïne zal moeten beslissen of het zich bij de ene of de andere van deze organisaties wil aansluiten. Om zijn onafhankelijkheid te versterken, zal het waarschijnlijk kiezen voor toetreding tot beide instellingen zodra deze zich tot zijn grenzen uitstrekken en op voorwaarde dat zijn interne ontwikkeling het mogelijk maakt aan de criteria voor lidmaatschap te voldoen. Hoewel de termijn nog ver weg is, kan het Westen nu al aankondigen dat het decennium 2005-2015 de aanzet moet geven tot dit proces. “

Als men vertrouwd is met dit boek, als men de filosofie ervan begrijpt, is er een andere mogelijke lezing van de gebeurtenissen van 2014: de toepassing naar de letter van de agenda die de Amerikaanse strategen hebben opgesteld, vanaf de Oranje Revolutie van 2004 tot de gebeurtenissen van Maidan in de winter van 2013-2014 met de nasleep die we kennen en de 13 000 doden in Donbass die we maar al te vaak vergeten.

Minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov citeerde hem opnieuw op 1 april in een interview van zeldzame openhartigheid, gegeven aan het Eerste Kanaal van de Russische televisie, in antwoord op de beschuldigingen van Joe Biden die Poetin een “moordenaar” noemde.

In de crisis die de afgelopen dagen tussen Praag en Moskou is uitgebroken, staan Rosatom en het Spoetnik V-vaccin in de schijnwerpers. De officiële reden voor de uitval ligt in vermoedens over de betrokkenheid van Rusland bij een geval van een explosie in een wapenvoorraad in Tsjechië dat dateert uit 2014 en vandaag merkwaardig genoeg in de actualiteit komt. Hoewel de Europese Unie aarzelt om het groene licht te geven voor het vaccin (hoewel drie EU-landen het tot dusverre hebben goedgekeurd), is het goedgekeurd in ongeveer 60 landen die samen een kwart van de wereldbevolking vertegenwoordigen.  De doeltreffendheid, die in een in de Lancet gepubliceerde studie aanvankelijk op 91,6% werd geschat, wordt nu op 97,6% geschat op basis van gegevens van 3,8 miljoen mensen die de twee doses hebben gekregen, volgens een studie van het Gamaleïa-instituut, dat het middel heeft ontwikkeld. Naast de tegenslagen van de westerse vaccins, kan men de belangstelling van sommigen voor het blokkeren van het Russische vaccin begrijpen. Rosatom, dat met andere concurrenten in de running was voor een kerncentrale in dat land, is zojuist van de aanbesteding uitgesloten. Misschien moeten we kijken naar Saoedi-Arabië en de rondreis die Sergei Lavrov in maart maakte langs de monarchieën in de Golf. Deze traditionele bondgenoot van de Verenigde Staten haalt de banden met Rusland al enkele jaren aan, vooral sinds het historische bezoek – het eerste in zijn soort – van koning Salman aan Moskou in het najaar van 2017. Ook daar is Rosatom in de running voor de bouw van een kerncentrale en heeft het met succes de eerste fasen doorlopen, hoewel het terrein goed bezet is door China, waarvan het staatsbedrijf CNNC met het Saudische Ministerie van Energie betrokken is bij een programma voor uraniumwinning. Rusland zal in de herfst een handelskantoor openen in Riyad, er ligt een aanbod op tafel om het Russische S-400 antiraketsysteem te kopen en de inauguratie van de derde reactor van de Akkuyu kerncentrale in Turkije, waarvan de bouw werd toevertrouwd aan Rosatom, vond met veel pracht en praal plaats in aanwezigheid van de Turkse en Russische presidenten op 10 maart, dezelfde dag dat Lavrov zijn Saoedische ambtgenoot ontmoette – misschien meer dan een simpel toeval.

Het resultaat van deze langetermijnstrategie van het Westen – aanvankelijk Amerikaans, maar tot op de letter gevolgd door de Europeanen – is er nu. De Russen voelen zich steeds minder Europeaan. Een Russische diplomaat had mij in 2019 zijn bezorgdheid geuit over de kloof die de laatste vijf jaar tussen Europa en Rusland was gegroeid, de gemiddelde tijd, zo zei hij, die een student nodig heeft om hoger onderwijs te volgen en zijn wereldbeeld te vormen. Een onderzoek van het Levada Centrum (een onafhankelijk regeringsinstituut) dat op 18 maart openbaar werd gemaakt, zeven jaar na de “annexatie” of “inlijving” van de Krim – ieder zijn meug – bevestigt deze tendens. Vandaag zegt slechts 29% van de Russen dat hun land Europees is. In 2008 was dat 52%. Een opmerkelijk feit: bij de jongsten is dit gevoel van afstand tot Europa sterker dan bij hun ouderen: 33% van de 55-plussers is van mening dat Rusland een Europees land is, een percentage dat daalt tot 23% bij de 18-24-jarigen. Terwijl Poetin in 2000 zonder blikken of blozen antwoordde op vragen van journalisten in het eerste biografische boek dat in Rusland aan hem was gewijd “First Person”: “Wij zijn Europeanen” – dit was de titel van een heel hoofdstuk . In augustus 2019 ontving hij de sterke man van Tsjetsjenië in het Kremlin en feliciteerde hem met de inwijding van “de grootste moskee van Europa” in de stad Shali, ook al is in deze landen van de Kaukasus het Europese mentale universum ver weg.

Gezien vanuit Frankrijk, waar een welbekende vijand ons de oorlog heeft verklaard en ons op vrijdag 23 april in Rambouillet opnieuw een onschuldig leven heeft ontnomen door twee minderjarige kinderen te beroven van hun moeder die zich in dienst van haar landgenoten had gesteld door ervoor te kiezen bij de politie te gaan werken, is het tijd om onze zienswijze te veranderen en ons niet van vijand te vergissen. En zelfs om te begrijpen dat in deze strijd Rusland, waarvan 15% van de bevolking moslim is en waarvan het multi-etnische en multiconfessionele karakter grotendeels aan de westerse blik ontsnapt, misschien iets te zeggen heeft aan de oude landen van West-Europa.

Vertaling: rv

Oorspronkelijke tekst: Russie-Europe : le grand écart… – Métapo infos (hautetfort.com)



Categorieën:Geopolitiek

Tags: , , , , ,